Thị trường vàng đang trải qua một đợt điều chỉnh mạnh mẽ. Sau khi thiết lập 53 mức đỉnh lịch sử trong tháng 01 năm 2026, thị trường kim loại quý bất ngờ đảo chiều.
Dữ liệu thị trường cho thấy một thực tế đáng chú ý: vàng giao ngay tại London được niêm yết ở mức 4.665,35 USD mỗi ounce, giảm 9,45%, ghi nhận mức sụt giảm trong một ngày lớn nhất trong gần 40 năm qua.
Thị trường bạc cũng chịu thiệt hại nặng nề, đóng cửa giảm 26,77% xuống còn 80,60 USD mỗi ounce, mức giảm mạnh nhất trong một ngày kể từ năm 1980. Trong suốt tháng 01, thị trường kim loại quý biến động dữ dội, lao dốc từ mức đỉnh lịch sử gần 5.600 USD mỗi ounce.
01 Biến động thị trường
Trong tuần cuối cùng của tháng 01 năm 2026, thị trường kim loại quý toàn cầu đã trải qua một đợt điều chỉnh mạnh. Giá vàng giao ngay lao dốc 9,5% từ mức đỉnh 5.596 USD mỗi ounce vào ngày 29 tháng 01, chạm mức thấp trong ngày là 4.404 USD mỗi ounce.
Dữ liệu giao dịch cho thấy hợp đồng vàng kỳ hạn tháng 02 tại Mỹ còn giảm mạnh hơn, mất 11,4% với mức thấp trong ngày là 4.700 USD mỗi ounce.
Cả quy mô lẫn tốc độ điều chỉnh đều hiếm gặp. Xét toàn bộ tháng 01, vàng vẫn ghi nhận mức tăng hơn 12%, nối dài chuỗi tăng sáu tháng liên tiếp. Biến động cực đoan này phản ánh sự chuyển đổi nhanh chóng của thị trường từ trạng thái hưng phấn sang hoảng loạn, biến tháng 01 trở thành một trong những giai đoạn nhiều biến động nhất trong lịch sử thị trường kim loại quý.
02 Các yếu tố kích hoạt
Đợt giảm mạnh của giá vàng không xuất phát từ một nguyên nhân đơn lẻ mà là kết quả tổng hợp của nhiều yếu tố.
Tác nhân trực tiếp nhất là khả năng thay đổi lãnh đạo Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Ngày 30 tháng 01, Kevin Warsh được đề cử làm Chủ tịch Fed tiếp theo.
Warsh chủ trương thu hẹp bảng cân đối kế toán và có quan điểm thận trọng với chính sách nới lỏng. Thị trường nhìn nhận đây là tín hiệu "diều hâu", qua đó định hình lại kỳ vọng của nhà đầu tư về định hướng chính sách tương lai của Fed.
Ở khía cạnh giao dịch, áp lực chốt lời trở thành động lực chính thúc đẩy làn sóng bán tháo. Mức tăng giá vàng trong tháng 01 từng đạt 20%, khiến động lực chốt lời của nhà đầu tư tăng mạnh.
03 Phản ứng dây chuyền
Phản ứng dây chuyền trên thị trường kim loại quý không chỉ dừng lại ở vàng. Bạc còn giảm sâu hơn, lao dốc 27,7% từ mức đỉnh 121,48 USD mỗi ounce vào thứ Năm tuần trước xuống còn 80,60 USD mỗi ounce khi đóng cửa.
Biến động thị trường thậm chí lan sang giao dịch vàng vật chất. Tại thị trường Shuibei (Thâm Quyến), các nhà cung cấp vàng miếng (bán vàng cho thương nhân) đã lựa chọn giữ hàng, tạm ngừng bán sau cú sập giá.
Một số thương nhân cho biết vàng miếng hiện được bán theo nguyên tắc "ai đến trước được phục vụ trước" vì "nguồn cung rất khan hiếm". Một thương nhân tại chợ Shuibei nhận xét rằng kể từ ngày 30 tháng 01, các nhà cung cấp đều dè dặt, không muốn xuất kho.
04 Góc nhìn của các tổ chức
Giữa lúc thị trường biến động dữ dội, các tổ chức tài chính lớn đã đưa ra những phân tích khác nhau. Các chuyên gia của UBS vẫn lạc quan, dự báo giá vàng có thể đạt 6.200 USD vào tháng 03 và kết thúc năm ở mức 5.900 USD.
JPMorgan thậm chí còn đưa ra nhận định tích cực hơn, dự đoán trong báo cáo rằng nhu cầu mạnh mẽ từ các ngân hàng trung ương và nhà đầu tư có thể đẩy giá vàng lên 6.300 USD mỗi ounce vào cuối năm.
Suki Cooper, Giám đốc Toàn cầu bộ phận Nghiên cứu Hàng hóa tại Standard Chartered, cho rằng đợt điều chỉnh này đã được dự báo từ lâu, với nhiều yếu tố thúc đẩy hoạt động chốt lời. Lu Zhe, Kinh tế trưởng của Soochow Securities, phân tích rằng cú giảm mạnh của kim loại quý chủ yếu xuất phát từ sự gia tăng biến động khi giá tài sản tăng nhanh, kéo theo việc thanh lý các vị thế đầu cơ.
05 Logic nền tảng
Các động lực cốt lõi thúc đẩy xu hướng dài hạn của vàng vẫn không thay đổi. Những yếu tố cấu trúc hỗ trợ thị trường vàng tăng giá gồm quá trình phi đô la hóa, rủi ro địa chính trị toàn cầu và hoạt động mua vàng của các ngân hàng trung ương.
Theo Hội đồng Vàng Thế giới, lượng vàng mua vào của các ngân hàng trung ương toàn cầu năm 2025 đạt 863 tấn, vẫn ở gần mức cao lịch sử. Trước đó, năm 2022 ghi nhận 1.136 tấn—mức cao nhất kể từ năm 1967—cho thấy xu hướng nhu cầu mạnh mẽ vẫn tiếp diễn.
Đằng sau làn sóng mua vàng của các ngân hàng trung ương là sự dịch chuyển một phần khỏi hệ thống tín dụng dựa trên đồng đô la và nhu cầu gia tăng đối với các tài sản thay thế. Ông Yang Chao, chuyên gia phân tích của China Galaxy Securities, nhận định các động lực dài hạn của thị trường tăng giá này gồm hoạt động mua vàng của ngân hàng trung ương toàn cầu, đồng đô la suy yếu, tái cấu trúc hệ thống tiền tệ thế giới và thay đổi chiến lược phân bổ tài sản trong bối cảnh trật tự toàn cầu biến động.
06 Triển vọng thị trường
Trong ngắn hạn, thị trường vàng có thể bước vào giai đoạn biến động mạnh trong biên độ rộng. Các chuyên gia phân tích cho rằng sau đợt điều chỉnh hiện tại, vàng nhiều khả năng sẽ bước vào chu kỳ tăng mới.
Lịch sử cho thấy giá vàng tăng thường đi kèm với biến động mạnh. Đợt điều chỉnh này được xem như động thái chủ động làm "nguội" thị trường tăng nóng, giúp giải tỏa sự hưng phấn quá mức và tạo nền tảng cho đà tăng tiếp theo.
Nhìn về tuần tới, thị trường sẽ đối mặt với loạt dữ liệu kinh tế quan trọng có thể ảnh hưởng đến giá vàng: Chỉ số PMI sản xuất ISM vào thứ Hai, số liệu việc làm JOLTS vào thứ Ba, báo cáo việc làm ADP và PMI dịch vụ ISM vào thứ Tư, thông báo từ Ngân hàng Anh và Ngân hàng Trung ương châu Âu cùng số liệu trợ cấp thất nghiệp Mỹ vào thứ Năm, và bảng lương phi nông nghiệp cùng khảo sát niềm tin người tiêu dùng vào thứ Sáu.
Những dữ liệu này sẽ cung cấp manh mối quan trọng để đánh giá triển vọng kinh tế Mỹ và định hướng chính sách của Fed.
07 Bài học cho thị trường tiền mã hóa
Những biến động mạnh trên thị trường vàng mang lại bài học quan trọng cho nhà đầu tư tiền mã hóa. Gần đây, giá Bitcoin đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ cú sốc thuế năm ngoái, và danh tiếng "vàng kỹ thuật số" đang mờ dần.
Các nhà ủng hộ tiền mã hóa lâu nay vẫn quảng bá Bitcoin là "vàng kỹ thuật số"—tương đương với kim loại quý trong thế giới ảo. Ông Pramol Dhawan, Giám đốc điều hành của Pimco, nhận xét rằng câu chuyện "vàng kỹ thuật số" của Bitcoin đã "biến mất", với đà giảm giá cho thấy nó không phải là "một cuộc cách mạng tiền tệ".
Đợt điều chỉnh của vàng lần này cho thấy mọi tài sản được coi là "trú ẩn an toàn" đều đối mặt với thách thức tương tự: chúng không chỉ bị chi phối bởi yếu tố nền tảng mà còn cực kỳ nhạy cảm với sự thay đổi tâm lý thị trường và chính sách vĩ mô.
Mối quan hệ giữa vàng và tiền mã hóa không phải là sự thay thế đơn giản; thay vào đó, nó biến động giữa tương quan dương mạnh và tương quan âm tùy thuộc vào câu chuyện vĩ mô đang chi phối.
Triển vọng phía trước
Vào thứ Hai (ngày 02 tháng 02), trong phiên giao dịch tại châu Á, vàng và bạc mở cửa giảm và tiếp tục đi xuống, với vàng giao ngay mất hơn 3%, chạm mức thấp trong ngày là 4.404 USD mỗi ounce. Giữa lúc thị trường kim loại quý toàn cầu rung lắc dữ dội, tại thị trường vàng vật chất Shuibei (Thâm Quyến) xuất hiện hiện tượng thú vị: khi được hỏi có ai "bắt đáy" vàng không, một số thương nhân cho biết vẫn có người mua, vì họ "chủ yếu có quan điểm lạc quan dài hạn về giá vàng".
Trong khi đó, ở thị trường tiền mã hóa, khi giá vàng bắt đầu lao dốc, Bitcoin cũng giảm xuống mức thấp nhất kể từ cú sốc thuế năm ngoái, càng làm suy yếu danh tiếng "vàng kỹ thuật số".
