Khứu giác của người săn voi: a16z đặt cược 2 tỷ đô la vào bình minh tiếp theo của Web3

Khi toàn ngành công nghiệp tiền mã hóa vẫn đang run rẩy trong mùa đông lạnh giá, khi vô số quỹ VC chọn cách đứng nhìn, cái gọi là “nhà đầu tư mạo hiểm điên cuồng nhất Silicon Valley” a16z lại một lần nữa giơ súng săn.

Theo tạp chí Forbes, a16z crypto đang huy động khoảng 2 tỷ USD cho quỹ thứ năm của mình, dự kiến hoàn thành vào nửa đầu năm 2026. Con số này dù nhỏ hơn một nửa so với “quái vật” 4,5 tỷ USD của quỹ trước đó năm 2022, nhưng trong bối cảnh thị trường hiện tại, vẫn đủ để khiến toàn ngành chú ý. Trong ngành Web3, quỹ thứ tư của VC Dragonfly công bố ngày 17/2 cũng chỉ có quy mô 650 triệu USD.

Phong cách đầu tư của a16z trong ngành Web3 rất đặc biệt, gần như đã đặt cược vào tất cả các lĩnh vực hot nhất từ trước. Theo Forbes, kế hoạch huy động vốn lần này của a16z rất gấp rút, chỉ còn 3 tháng nữa là hết hạn, và chỉ tập trung đầu tư vào các dự án liên quan đến blockchain.

Chúng ta không khỏi tự hỏi: Họ đã nhìn thấy điều gì?

Cuộc cách mạng của hai lập trình viên trong lĩnh vực đầu tư mạo hiểm

Để hiểu được lựa chọn ngày hôm nay của a16z, chúng ta phải quay trở lại mùa đông năm 2009.

Bóng tối của khủng hoảng tài chính vẫn chưa tan, không khí Silicon Valley tràn ngập sự bi quan. Hai kỹ sư đã tự do tài chính, Marc Andreessen và Ben Horowitz, quyết định thành lập một công ty đầu tư mạo hiểm vào thời điểm tồi tệ nhất này. Quỹ đầu tiên của họ mục tiêu 300 triệu USD, hai người tự bỏ ra 15 triệu USD.

Thời đó, giới VC nghĩ gì? “Đây là ý tưởng ngu ngốc, không nên làm.” Đó là lời kể của Ben Horowitz về nhận xét của các đồng nghiệp sau này.

Ngoài việc bị cho là quy mô 3 tỷ quá táo bạo, trong bản ghi nhớ huy động vốn của a16z còn viết một câu khiến các đồng nghiệp cười lăn: “Chúng tôi tin rằng nhân tài công nghệ là nguồn lực hàng đầu, vì vậy sẽ xây dựng đội ngũ nền tảng phục vụ các nhà sáng lập.” Thời đó, các đồng nghiệp cho rằng điều này sẽ làm tăng chi phí, kéo giảm lợi nhuận, trái với quy tắc “ít mà chất” của các quỹ VC truyền thống.

Ngày nay, hầu hết các quỹ VC lớn đều bắt chước “ý tưởng ngu ngốc” này, và đó chính là gene của a16z: dám nói “có” khi người khác nói “không”.

Năm 2009, a16z dùng 65 triệu USD tham gia mua lại Skype. Thời đó, eBay đang kiện sáng lập Skype về bằng sáng chế, ai cũng nói rủi ro quá lớn. Kết quả chưa đầy hai năm sau, Microsoft mua lại với giá 8,5 tỷ USD.

Năm 2010, đối tác của Benchmark, Matt Cohler, chế nhạo việc a16z mua cổ phần Facebook, Twitter trên thị trường thứ cấp là “bán lợn giống”. Kết quả? Groupon IPO 17,8 tỷ USD, Facebook IPO 1040 tỷ USD, Twitter IPO 31 tỷ USD.

Năm 2015, phóng viên tạp chí The New Yorker chuyển lời các đồng nghiệp nghi ngờ: a16z muốn các quỹ đầu tư đầu tiên đạt lợi nhuận 5-10 lần, tổng giá trị danh mục phải đạt hàng nghìn tỷ USD. Marc Andreessen làm điệu bộ khinh khỉnh: “Nói nhảm. Chúng tôi chỉ muốn săn bắt voi, đuổi theo những con thú lớn!”

Ngày nay, tổng giá trị danh mục của 4 quỹ đầu tiên của a16z đã đạt 853 tỷ USD, vượt xa mức ban đầu. Việc săn bắt voi (hunting elephants) sau này trở thành một trong những câu nói kinh điển của ngành VC, và hai nhà sáng lập của a16z cũng liên tục dùng chính trải nghiệm của mình để truyền cảm hứng cho các nhà sáng lập: Những thứ thực sự sáng tạo ban đầu thường trông rất ngu ngốc (stupid).

Đó chính là khả năng cảm nhận của những kẻ săn voi.

Tiên phong trong lĩnh vực crypto

Năm 2013, khi phần lớn mọi người còn xem Bitcoin là “đồ chơi của dân đam mê công nghệ”, a16z đã dẫn đầu vòng gọi vốn Series B của Coinbase. Lúc đó, Ethereum còn chưa ra đời.

Sau tám năm, Coinbase niêm yết trên Nasdaq, vốn hóa đạt đỉnh 85,8 tỷ USD. Sau khi chốt lời 4,4 tỷ USD, a16z vẫn giữ 7% cổ phần.

Đây không phải là may mắn, mà là dự đoán trước.

Năm 2018, thị trường tiền mã hóa trải qua đợt giảm giá lớn lần đầu, Bitcoin giảm từ gần 20.000 USD xuống hơn 3.000 USD. Chính vào thời điểm này, a16z chính thức ra mắt quỹ crypto đầu tiên, quy mô 300 triệu USD.

Cùng số tiền 300 triệu USD đó, lần này không ai còn nghi ngờ về tính táo bạo hay mô hình của họ nữa, và quỹ này đủ sức khiến những người hoài nghi Web3 phải im lặng. Từ 2018 đến 2021, các dự án mà a16z đầu tư trong lĩnh vực crypto gồm: MakerDAO (hiện tên là Sky), Compound, Uniswap, Solana, Avalanche, NEAR, dYdX, Dapper Labs, OpenSea, Axie Infinity.

Theo dữ liệu của DefiLlama, ba dự án DeFi Sky, Compound, Uniswap có TVL vượt quá 11,4 tỷ USD, chiếm gần 12% tổng TVL của toàn bộ các dự án DeFi. Dù nhiều tên tuổi quen thuộc từ 4-5 năm trước đã chìm trong quá khứ, nhưng không thể phủ nhận rằng những thành tựu huy hoàng của họ từng ảnh hưởng lớn đến thế giới Web3 ngày nay.

Trong năm 2021, giá trị các khoản đầu tư của quỹ đầu tiên đã tăng gấp 11 lần so với số vốn huy động ban đầu, trở thành một trong những quỹ thành công nhất của a16z. Dù năm 2022 giảm 40%, các nhà đầu tư vẫn thu lợi lớn.

Thành công của Crypto Fund I đã giúp a16z trở thành “gương mặt sáng” nhất trong giới VC crypto. Năm 2020, quỹ thứ hai huy động 515 triệu USD. Năm 2021, quỹ thứ ba huy động 2,2 tỷ USD. Năm 2022, quỹ thứ tư huy động 4,5 tỷ USD. Tổng cộng hơn 7,6 tỷ USD, đưa a16z trở thành tổ chức đầu tư mạo hiểm crypto lớn nhất toàn cầu. Các dự án sau này như Optimism, LayerZero, Lido, EigenLayer gần như đều trở thành những đầu tàu của các lĩnh vực tương ứng.

Dĩ nhiên, a16z cũng “đuổi theo xu hướng”, có lúc mắc sai lầm. Trong dự đoán thị trường, họ đã đặt cược lớn vào Kalshi; còn các khoản đầu tư vào Celo, Chia, Dfinity, Farcaster cũng có những nhận định sai lầm.

Trong chu kỳ này, a16z khá tiêu cực với các dự án như铭文, Meme, và khoản đầu tư hàng chục triệu, hàng trăm triệu USD vào “token VC” đã gặp thất bại chưa từng có. Nhưng các câu chuyện về Layer2, LSD, staking lại là những “nghị luận bản địa Web3” duy nhất có thể nói là đã được a16z thu vào toàn bộ.

Bạn có thể cho rằng họ mang trong mình sự kiêu ngạo của giới tinh hoa, nhưng khó có thể nói họ thiếu năng lực.

Vai trò “công ty truyền thông” hai mặt

Trong giới Web3, gần như đã trở thành biểu tượng, a16z luôn gây tranh cãi.

Năm 2015, cựu đối tác của a16z Benedict Evans từng đùa rằng: “a16z là một công ty truyền thông kiếm tiền từ đầu tư mạo hiểm.” Câu nói này sau đó trở thành câu châm biếm nổi tiếng trong và ngoài ngành về a16z.

Năm 2021, a16z ra mắt Future.com, một nền tảng truyền thông tập trung, nhằm xây dựng “đế chế nội dung” trong lĩnh vực công nghệ. Tuy nhiên, sau 18 tháng vận hành, dự án này tuyên bố đóng cửa. Thất bại của Future.com không làm a16z từ bỏ chiến lược truyền thông. Ngược lại, họ đã điều chỉnh hướng đi — từ xây dựng nền tảng truyền thông tập trung sang xây dựng hệ sinh thái truyền thông phi tập trung.

Tháng 4/2025, a16z mua lại mạng lưới podcast Turpentine của Erik Torenberg. Đây là thương vụ mua bán + tuyển dụng nhân sự điển hình, a16z mua Turpentine để mở rộng hoạt động truyền thông và mạng lưới, Erik Torenberg gia nhập a16z, phụ trách đầu tư và lãnh đạo đội ngũ truyền thông. Sau 7 tháng, a16z chính thức ra mắt a16z New Media.

Trong bài viết trên trang chủ “What is New Media?”, a16z cho biết mục tiêu của đội ngũ “truyền thông mới” là xây dựng một hoạt động truyền thông turnkey (tức là vận hành sẵn sàng), giúp các nhà sáng lập trong danh mục đầu tư chiến thắng trong cuộc chiến kể chuyện, và quan trọng hơn, vượt qua các phương tiện truyền thông truyền thống.

Trong thời đại AI, rào cản phát triển sản phẩm gần như đã giảm xuống 0, nhưng khả năng kể chuyện lại được nâng cao rõ rệt. Các ông lớn như Anthropic, OpenAI, Netflix, Microsoft đều mở rộng mạnh mẽ đội ngũ truyền thông/storytelling. Nếu gần đây bạn thường thấy các ý kiến cho rằng không dùng AI thì sẽ bị loại khỏi cuộc chơi, chắc chắn đó là do các công ty AI này tạo ra.

Trong thời đại mà một sản phẩm có thể ra đời trong vài giờ, ai kể chuyện tốt sẽ bán được sản phẩm và dịch vụ đó, người đó mới tồn tại được.

Tôi từng nghe nhiều người chê bai a16z, cho rằng họ không có thực lực, nhiều khi chỉ là kể chuyện giúp các công ty đầu tư, chờ đợi người mua vào. Nhưng giờ đây, khả năng kể chuyện đó đã trở thành một thứ hiếm có trong thời đại AI. Có thể chính việc a16z luôn dự đoán xu hướng sớm nhất là câu chuyện của chính họ, nhưng gần đây tôi nghe được một câu chuyện rất thú vị:

a16z là một quỹ đầu tư thân thiện với dân nerd, họ rất thích tìm kiếm những người không có kỹ năng xã hội, nhưng có nhiều ý tưởng bay bướm, những ý tưởng mà đa số người cho là gần như không thể thực hiện hoặc trái với nhận thức hiện tại. Những người này khó nổi bật trong thử thách của con người, nhưng a16z đã tìm thấy và tập hợp họ lại.

Khi những người cùng chung chí hướng tụ họp, sẽ tạo ra phản ứng hóa học mãnh liệt, giúp a16z thu hoạch được nhiều thành quả đặc biệt.

Chỉ đơn giản thế này: Những người này không cần phải đối mặt trực tiếp với chiến tranh thương trường phức tạp, mà đóng vai trò là cố vấn đằng sau các tướng lĩnh ra trận. Tầm nhìn xa trông rộng và sự tỉnh táo của họ luôn giúp tìm ra lối đi riêng. Và quan trọng nhất, không ai trong nhóm sẽ phủ nhận một ý tưởng kỳ quặc ngay từ đầu, vì có thể người ngoài nghĩ họ điên, nhưng trong nội bộ, ai cũng biết đó có thể là câu trả lời duy nhất tốt nhất.

20 tỷ USD sẽ đổ vào đâu?

Từ tháng 10/2024, thị trường tiền mã hóa đã trải qua đợt điều chỉnh lớn, tổng giá trị thị trường bốc hơi hơn 2 nghìn tỷ USD. Trong bối cảnh đó, nhiều quỹ VC crypto chọn cách co lại.

Nhưng a16z lại chọn đi ngược dòng: tăng cường đầu tư.

Chris Dixon từng nhiều lần nói rằng, đến nay, 95% tài sản của a16z crypto vẫn còn giữ nguyên từ các khoản đầu tư ban đầu. Họ tin rằng, trong đầu tư mạo hiểm, bán sớm các tài sản chất lượng là quyết định tồi tệ nhất. Dixon xem blockchain như hạ tầng tiếp theo của internet, cho rằng ngành crypto đang trong giai đoạn “xây móng” dài hạn, giống như bài báo về mạng nơ-ron năm 1943 đến nay vẫn còn ý nghĩa, và để phổ biến rộng rãi, cần hàng chục năm tích lũy.

“Chúng tôi đang nghĩ theo chiều dài thế kỷ,” đối tác của a16z, Katherine Boyle, nói.

Từ góc nhìn này, thị trường suy thoái hiện tại lại là thời điểm tốt nhất để xây dựng chiến lược. Định giá hợp lý hơn, các dự án chất lượng dễ tiếp cận hơn, cạnh tranh ít hơn. Và quan trọng hơn, a16z có thể đã nhìn thấy các lĩnh vực sắp bùng nổ tiếp theo.

Theo Forbes, một số điểm mấu chốt là a16z không muốn kéo dài quá trình huy động vốn, chỉ tập trung vào các dự án liên quan đến blockchain.

Chúng ta có thể đoán sơ qua ý nghĩa đằng sau: a16z đã nhận thấy một số xu hướng mới, muốn nhanh chóng triển khai, nhưng vài tỷ USD chưa đủ, cần ít nhất 2 tỷ USD nữa.

Nhiều người đồn đoán họ sẽ đầu tư vào stablecoin, token RWA, thanh toán, Crypto+AI, v.v. Những lĩnh vực quen thuộc. Nhưng tôi nghĩ, họ chắc chắn đã nhìn thấy điều gì đó khác biệt, tiếc là hiện tại chúng ta vẫn chưa rõ.

Dù không nói rõ, nhưng trong tweet ngày 7/2, Chris Dixon đã hé lộ một số manh mối:

Chúng tôi dự đoán các ứng dụng tài chính sẽ đi đầu, nên đã đầu tư vào Coinbase, MakerDAO, Compound, Uniswap và Morpho, nhưng các ứng dụng phi tài chính cũng sẽ sớm bắt kịp;

Các ứng dụng tài chính không phải là ngẫu nhiên, mà là một trình tự cơ bản, chỉ khi đủ nhiều người tham gia, các ứng dụng mới sẽ xuất hiện;

Việc thiếu vắng quy định và luật pháp trong lĩnh vực crypto lâu nay đã dẫn ngành đi sai hướng, khi quy định ra đời, các đồng tiền tốt sẽ thay thế các đồng tiền xấu;

Chính những năm tháng hỗn loạn đó đã tạo nên thành tựu rực rỡ cuối cùng, như internet và AI.

Có thể a16z đã nhìn thấy một hoặc nhiều lĩnh vực mới đầy tiềm năng, hoặc có thể 20 tỷ USD này sẽ không đầu tư vào lĩnh vực mới, mà tiếp tục rót vào các dự án đã chết hoặc đang trong giai đoạn khó khăn, hoặc như thời kỳ đầu của a16z, tích trữ cổ phần trên thị trường thứ cấp.

a16z vẫn đang ở đó, tiếp tục làm những điều nhiều người không hiểu. Nhưng bạn, lần này có còn tin không?

Niềm tin vào sức mạnh của niềm tin

a16z rốt cuộc là người truyền bá Web3 hay là kẻ thu hoạch tinh vi?

Câu hỏi này có thể không có câu trả lời chuẩn xác.

Xét từ một góc độ, a16z thực sự đã thu về khoản lợi lớn từ sự trỗi dậy của ngành crypto. Chỉ một khoản đầu tư vào Coinbase đã mang lại hơn 7 tỷ USD lợi nhuận cho họ. Nhưng từ góc độ khác, nếu không có các tổ chức như a16z đặt cược từ sớm, nếu không có họ dùng tiền thật để hỗ trợ những nhà sáng lập điên rồ, ngành Web3 có thể đã không phát triển đến quy mô ngày hôm nay?

Họ đã giúp vô số startup vượt qua thời khắc khó khăn nhất. Chính sách vận động hành lang của họ đã giúp ngành có môi trường pháp lý thân thiện hơn. Nội dung họ tạo ra đã giáo dục nhiều thế hệ nhà sáng lập và nhà phát triển.

Trong chu kỳ bất thường này, chúng ta thấy thị trường phản kháng với VC. a16z từng dùng lượng lớn token UNI để cố gắng biến LayerZero thành lựa chọn cho khả năng liên chuỗi của Uniswap, nhưng thị trường dường như chỉ đơn giản là tập hợp các mảnh vụn để chống lại VC, đẩy Wormhole lên làm trung tâm.

Cuối năm 2021, Elon Musk đùa trên X: “Các bạn có ai thấy Web3 chưa? Mình tìm mãi không ra.” Jack Dorsey phản ứng châm biếm: “Nó có thể nằm đâu đó giữa A và Z rồi.”

Nhìn lại, hai câu đùa này đúng là châm biếm trúng tim đen. Khái niệm Web4.0 đã được đề xuất, còn Web3 chưa rõ ràng. Nhiều đối tác của các quỹ crypto lớn đã rời bỏ, nhiều nhà sáng lập dự án crypto đã rút lui, nhiều nhà đầu tư bắt đầu chú ý đến cổ phiếu và thị trường lớn.

a16z chọn niềm tin vào Web3.

Thật ra, tôi cũng từng dao động trong một hai năm qua, nhưng mỗi khi gặp thời khắc khó khăn, tôi lại nhớ đến những câu chuyện thành công trong kinh doanh: hãy để ý xem những người thông minh nhất thế giới đang làm gì, làm theo họ là đúng.

Hiện tại, cả thế giới đang làm AI, nhưng vẫn có một số người kiên trì crypto. Tôi và bạn đều không thể thấy rõ tiềm năng hay hy vọng rõ ràng, chúng ta dường như cũng không đủ khả năng nhìn thấy tương lai. Những gì chúng ta có thể làm là khi quỹ mới 20 tỷ USD bắt đầu phân bổ, hãy theo dõi sát sao các dự án mà quỹ đầu tư.

Dù sao, trong 15 năm qua, “kẻ săn voi” này đã chứng minh một điều: khi người khác còn tranh luận về sự tồn tại của voi, họ đã bóp cò rồi.