Định nghĩa của slashing

Slashing là một biện pháp trừng phạt trong mạng blockchain, dành riêng cho các validator vi phạm dưới cơ chế đồng thuận Proof of Stake (PoS). Khi validator thực hiện các hành vi sai trái như ký hai block khác nhau, không tham gia xác thực trong thời gian dài hoặc thực hiện hành vi tấn công mạng, hệ thống sẽ tự động slashing (phạt) số token mà họ đã stake. Cơ chế này nhằm bảo vệ an toàn cho mạng lưới, khuyến khích validator hành xử trung thực và ngăn chặn các tác nhân xấu làm gián đoạn hoạt động bình thường của blockchain.

Bối cảnh

Slashing ra đời từ yêu cầu thiết kế của cơ chế đồng thuận Proof of Stake (PoS). Ở các mạng Proof of Work (PoW) như Bitcoin, hành vi phá hoại phải chịu chi phí thực về điện năng và tài nguyên tính toán, còn ở PoS, validator về lý thuyết có thể bỏ phiếu trên nhiều chuỗi mà không tốn thêm chi phí. Để giải quyết vấn đề “nothing-at-stake”, Vitalik Buterin cùng các nhà nghiên cứu đã đề xuất cơ chế slashing, nhằm đảm bảo validator có động lực kinh tế để bảo vệ mạng lưới thông qua rủi ro bị phạt tài chính.

Beacon Chain của Ethereum 2.0 là ví dụ điển hình của việc áp dụng các cơ chế slashing, với nhiều điều kiện và mức độ phạt khác nhau, trở thành khuôn mẫu cho các dự án blockchain PoS về sau. Khi DeFi và nền kinh tế staking phát triển, slashing đã trở thành tính năng bảo mật tiêu chuẩn trong hầu hết các blockchain PoS chủ đạo.

Cơ chế hoạt động

Quy trình vận hành cụ thể của slashing có thể tóm tắt như sau:

Đầu tiên, mạng blockchain liên tục theo dõi hành vi của validator, bao gồm:

• Ký hai lần (double signing): Ký hai block khác nhau ở cùng một độ cao
• Rò rỉ do không hoạt động (inactivity leak): Không tham gia xác thực trong thời gian dài
• Nộp bằng chứng (evidence submission): Bằng chứng về hành vi ác ý do validator khác cung cấp

Tiếp theo, khi xác nhận vi phạm, hệ thống sẽ tự động phạt:

• Phạt một phần hoặc toàn bộ số token đã stake của validator vi phạm
• Buộc loại khỏi tập validator
• Thiết lập thời gian đóng băng, chưa cho rút tài sản vừa bị phạt ngay lập tức

Cuối cùng, ở một số mạng, một phần token bị slashing sẽ được thưởng cho người tố cáo, tạo cơ chế kinh tế khuyến khích báo cáo hành vi xấu

Mỗi blockchain có mức slashing khác nhau: Ethereum có thể phạt tới toàn bộ số stake (32 ETH) nếu ký hai lần; Cosmos phạt 1%-5% token đã stake; Polkadot áp dụng mức phạt khác nhau tùy theo mức độ vi phạm.

Triển vọng tương lai

Khi hệ sinh thái Proof of Stake phát triển, cơ chế slashing cũng liên tục được hoàn thiện:

1. Slashing thích ứng: Cơ chế slashing tương lai có thể trở nên thông minh hơn, điều chỉnh mức phạt linh hoạt theo tình trạng mạng và mức độ vi phạm, tăng cường hình phạt khi mạng tắc nghẽn hoặc bị tấn công, nới lỏng khi mạng ổn định.

2. Phạt phân loại: Đưa ra tiêu chuẩn slashing khác nhau cho từng loại validator (tổ chức hoặc cá nhân) hoặc điều chỉnh mức phạt dựa trên lịch sử hoạt động.

3. Tham gia quản trị: Nhiều mạng đã đưa các thông số slashing vào quản trị on-chain, cho phép holder biểu quyết ngưỡng và mức phạt.

4. Giao thức slashing liên chuỗi: Khi công nghệ cross-chain phát triển, hệ thống đánh giá uy tín validator liên chuỗi có thể xuất hiện, khiến hành vi xấu trên một chuỗi có thể bị phạt trên nhiều chuỗi.

Bên cạnh đó, sự phát triển của phái sinh staking thanh khoản (Liquid Staking Derivatives - LSDs) đặt ra thách thức mới cho cơ chế slashing. Việc phân bổ rủi ro slashing một cách công bằng trong môi trường staking token hóa được xem là một chủ đề nghiên cứu quan trọng.

Cơ chế slashing là thành tựu quan trọng trong thiết kế kinh tế học tiền mã hóa, giúp duy trì an ninh và ổn định cho các mạng phi tập trung thông qua cơ chế khuyến khích – trừng phạt được xây dựng chuẩn xác mà không cần kiểm soát tập trung. Khi mô hình Proof of Stake ngày càng phổ biến, vai trò của slashing sẽ tiếp tục tăng và thiết kế cơ chế này sẽ ngày càng tinh vi, tối ưu hơn.