phí giao dịch là gì

Phí giao dịch (TradingFees) là gì?

Phí giao dịch là khoản chi phí bạn phải trả để hoàn thành một giao dịch.

Trong lĩnh vực tiền mã hóa, phí giao dịch thường gồm hai loại: phí do sàn giao dịch thu khi khớp lệnh mua bán và phí mạng phát sinh trên blockchain để đưa giao dịch vào khối—thường gọi là Gas. Phí sàn giao dịch thường tính theo tỷ lệ phần trăm cố định trên giá trị giao dịch, còn phí mạng blockchain (Gas) biến động tùy vào mức độ tắc nghẽn mạng và mức phí bạn đặt.

Vì sao cần hiểu rõ về phí giao dịch?

Phí giao dịch ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận ròng và trải nghiệm giao dịch của bạn. Phí cao có thể làm giảm lợi nhuận từ các giao dịch ngắn hạn hoặc chuyển khoản nhỏ, trong khi phí thấp giúp các chiến lược giao dịch tần suất cao như arbitrage và grid trading khả thi hơn. Hiểu phí giao dịch giúp bạn chọn nền tảng hoặc blockchain phù hợp, tối ưu thời điểm giao dịch và tránh trường hợp “lãi giá nhưng lỗ phí”.

Trên thực tế, phí thường quyết định khả năng áp dụng một chiến lược. Ví dụ, nếu bạn giao dịch spot trị giá 1.000 USDT, giảm phí từ 0,2% xuống 0,1% sẽ tiết kiệm 1 USDT cho mỗi giao dịch; giao dịch thường xuyên sẽ càng thấy rõ sự chênh lệch này. Với chuyển khoản on-chain cũng vậy—Gas có thể tăng gấp đôi khi mạng tắc nghẽn, nên chỉ cần điều chỉnh thời điểm vài phút cũng có thể tiết kiệm đáng kể.

Phí giao dịch được tính như thế nào?

Trên sàn giao dịch, phí thường chia thành phí maker và phí taker. Maker là người đặt lệnh mới lên sổ lệnh, bổ sung thanh khoản cho thị trường; taker là người khớp lệnh có sẵn để giao dịch ngay. Nhiều nền tảng áp dụng phí taker cao hơn nhằm khuyến khích cung cấp thanh khoản.

Phí mạng on-chain gồm hai phần: mức phí bạn sẵn sàng trả (giống như phí ưu tiên) và độ phức tạp của giao dịch. Chuyển khoản đơn giản có chi phí thấp; tương tác smart contract phức tạp sẽ tốn kém hơn. Mạng càng tắc nghẽn, bạn càng phải trả phí cao để giao dịch được ưu tiên xử lý.

Các sàn giao dịch cũng điều chỉnh phí dựa trên cấp độ tài khoản và việc sử dụng token nền tảng. Tài khoản cấp cao hơn được hưởng phí thấp hơn, sử dụng token nền tảng để thanh toán phí thường có ưu đãi giảm giá. Những cơ chế này giúp giảm chi phí cho nhà giao dịch tích cực và market maker.

Phí giao dịch thể hiện như thế nào trong thị trường crypto?

Phí giao dịch xuất hiện trong nhiều tình huống. Thông dụng nhất là giao dịch spot và phái sinh—mỗi lệnh mua bán đều chịu phí theo quy định của nền tảng. Khi chuyển tài sản giữa các blockchain, bạn có thể phải trả phí mạng ở cả chuỗi nguồn và chuỗi đích, dẫn đến chi phí kép cần tính toán. NFT khi mint hoặc bán lại thường liên quan đến smart contract, chi phí phụ thuộc vào độ phức tạp hợp đồng và mức tắc nghẽn mạng hiện tại.

Ví dụ, trên Gate, phí giao dịch spot tiêu chuẩn khoảng 0,2%. Tài khoản cấp cao hoặc sử dụng token nền tảng có thể giảm xuống khoảng 0,1% hoặc thấp hơn. Phí phái sinh thường là một phần nhỏ trên giá trị danh nghĩa; tham khảo thông báo chính thức của sàn để biết chi tiết.

Trong DeFi, swap token qua sàn phi tập trung cần trả phí mạng on-chain và đôi khi có cả phí giao thức. Chọn blockchain hoặc mạng layer-2 phí thấp sẽ giúp giảm đáng kể chi phí swap.

Làm sao để giảm phí giao dịch?

Đầu tiên, hãy chọn đúng blockchain và thời điểm giao dịch. Với chuyển khoản đơn giản, ưu tiên public chain hiệu quả hoặc mạng layer-2 phí thấp; tránh giờ cao điểm bằng cách tham khảo khuyến nghị phí từ ví hoặc explorer.

Thứ hai, tối ưu mức phí trên sàn. Nâng cấp tài khoản nếu có thể và ưu tiên lệnh maker khi giao dịch; kích hoạt tính năng khấu trừ phí bằng token nền tảng (ví dụ trên Gate) để giảm chi phí thực tế.

Thứ ba, hợp nhất hoặc lên kế hoạch thao tác. Gộp nhiều giao dịch nhỏ thành một, hoặc sử dụng chức năng batch để giảm số lần tương tác on-chain. Khi giao dịch chiến lược, cân nhắc tần suất so với trượt giá để tránh vào/ra thị trường không cần thiết.

Thứ tư, tận dụng ưu đãi và voucher. Sàn thường xuyên có chương trình giảm phí hoặc voucher hoàn phí—hãy nhận và sử dụng đúng thời điểm để tiết kiệm thực sự.

Xu hướng và dữ liệu mới về phí giao dịch

Trong năm vừa qua (2025 đến đầu 2026), phí spot tiêu chuẩn của các sàn lớn chủ yếu nằm trong khoảng 0,1% đến 0,2%, với ưu đãi từ nâng hạng tài khoản hoặc khấu trừ bằng token nền tảng giúp giảm xuống dưới 0,1%. Ví dụ, mức phí cơ bản của Gate khoảng 0,2%, mức giảm cuối cùng tùy vào cấp tài khoản và quy định khấu trừ.

On-chain, trong năm 2025, phí chuyển khoản tiêu chuẩn trên Ethereum chủ yếu từ 0,5 đến 2 USD, tăng mạnh khi mạng bận rộn. Mạng layer-2 như Arbitrum và Optimism thường chỉ thu vài cent đến 0,2 USD mỗi giao dịch—rất phù hợp với thao tác nhỏ hoặc tần suất cao.

Phí mạng Bitcoin tăng mạnh khi thị trường sôi động hoặc có làn sóng inscription, nhưng sẽ giảm khi thị trường yên ắng. Nhìn chung, biến động phí bám sát hoạt động mạng và xu hướng nổi bật. Đầu năm 2026, các giải pháp layer-2 và blockchain hiệu suất cao ngày càng giảm tải cho mainnet, thúc đẩy người dùng chuyển sang mạng phí thấp để giao dịch tần suất cao.

Sự khác biệt giữa phí giao dịch và phí Gas là gì?

Phí giao dịch là khái niệm rộng, gồm cả phí giao dịch trên sàn và chi phí mạng on-chain. Phí Gas chỉ đề cập đến khoản phí để đóng gói và thực thi giao dịch trên mạng blockchain.

Trên sàn, bạn trả phí theo tỷ lệ phần trăm; on-chain, bạn trả Gas tùy vào tắc nghẽn mạng và độ phức tạp giao dịch. Cả hai đều ảnh hưởng đến tổng chi phí nhưng cần tối ưu khác nhau: phí sàn có thể giảm bằng nâng hạng tài khoản, khấu trừ bằng token nền tảng và lệnh maker; phí Gas phụ thuộc vào lựa chọn blockchain và thời điểm giao dịch.

Tóm lại: Một giao dịch chuyển tài sản đầy đủ có thể phát sinh cả hai loại phí—ví dụ, rút tài sản từ sàn về ví on-chain rồi swap sang tài sản khác cần lên kế hoạch cho cả phí giao dịch trên sàn và phí mạng ở từng bước để tối ưu chi phí tổng.

Thuật ngữ liên quan

• Gas: Chi phí tính toán để thực hiện giao dịch hoặc smart contract trên blockchain.
• Phí giao dịch: Khoản chi phí người dùng trả để khuyến khích thợ đào hoặc validator đưa giao dịch vào khối.
• Smart contract: Mã chương trình chạy tự động trên blockchain, không cần trung gian.
• Thợ đào: Người xác thực giao dịch và bảo mật blockchain bằng sức mạnh tính toán.
• Block: Đơn vị dữ liệu ghi lại các giao dịch trong một khoảng thời gian, được liên kết theo thứ tự thời gian.

Câu hỏi thường gặp

Phí giao dịch crypto được tính như thế nào?

Phí giao dịch crypto thường do sàn thu theo tỷ lệ phần trăm trên giá trị giao dịch, phổ biến nhất là chia thành phí Maker (người tạo lệnh) và Taker (người khớp lệnh). Phí Maker thường thấp hơn phí Taker. Trên các sàn lớn như Gate, mức phí thường trong khoảng 0,1%–0,2%, thực tế tùy thuộc vào cấp VIP của bạn.

Phí giao dịch có khác với trượt giá không?

Có—phí giao dịch là khoản phí cố định do sàn quy định, còn trượt giá là khoản lỗ do biến động giá giữa lúc đặt lệnh và khớp lệnh. Cả hai đều làm tăng tổng chi phí giao dịch nhưng bản chất khác nhau: phí giao dịch là doanh thu của sàn, còn trượt giá phát sinh từ biến động thị trường. Với các cặp thanh khoản cao (như BTC/USDT), trượt giá thường rất thấp.

Tại sao phí giao dịch lại khác nhau giữa các sàn cho cùng một giao dịch?

Phí giao dịch trên sàn phụ thuộc vào nhiều yếu tố: cấp độ giao dịch (VIP càng cao phí càng thấp), thanh khoản của cặp giao dịch và chính sách phí riêng của từng nền tảng. Các sàn lớn như Gate tự động điều chỉnh hạng phí dựa trên khối lượng giao dịch 30 ngày—giao dịch càng nhiều càng được phí thấp.

Có thể dùng token nền tảng để khấu trừ phí giao dịch không?

Có—đa số sàn, bao gồm Gate, đều hỗ trợ dùng token nền tảng để khấu trừ phí. Trên Gate, nắm giữ GT (token gốc) sẽ được giảm phí giao dịch—càng nắm giữ nhiều GT, mức giảm càng lớn. Đây là cách phổ biến để nhà giao dịch dài hạn tiết kiệm chi phí; nên bật tính năng này trong cài đặt phí.

Phí giao dịch spot có khác với phí nạp/rút tiền pháp định không?

Thường là có. Giao dịch spot (như BTC/USDT) chịu phí sàn tỷ lệ thuận, còn giao dịch fiat (nạp/rút) thường gồm cả phí mạng và phí nền tảng—tổng chi phí có thể cao hơn. Cổng fiat của Gate hỗ trợ nhiều phương thức thanh toán với mức phí khác nhau; chọn phương thức phù hợp sẽ giúp giảm chi phí.

Tài liệu tham khảo & đọc thêm

• https://www.investopedia.com/terms/t/transaction-fees.asp
• https://www.papayaglobal.com/glossary/transaction-fee/