Nguồn: Grayscale Research; Biên dịch: Kim Cương Tài Chính
Các điểm chính của bài viết:
-
Quý 1 năm 2026 đặc trưng bởi sự biến động: Rủi ro địa chính trị và định giá lại kinh tế vĩ mô đã thúc đẩy các biến động mạnh trên thị trường.
-
Toàn ngành giảm giá chung: Lợi nhuận của sáu lĩnh vực chính trong lĩnh vực tiền mã hóa liên tiếp giảm trong quý thứ hai, tâm lý phòng thủ và quá trình giảm đòn bẩy gia tăng.
-
Các dự án ứng dụng tài chính và token hóa dẫn đầu: Nhờ sự chấp nhận của các tổ chức và cải thiện rõ ràng về quy định, các dự án liên quan thể hiện tốt hơn thị trường chung.
-
Các token liên quan đến AI nổi bật: Với sự gia tăng chú ý đến trí tuệ nhân tạo và rõ ràng về nhu cầu thanh toán trên chuỗi của các agent (đại lý), lĩnh vực AI đã nổi bật hơn.
Hiệu suất tổng thể
Quý 1 năm 2026 là một quý đầy thử thách khác đối với thị trường tiền mã hóa. Trong bối cảnh bất ổn về địa chính trị và kinh tế vĩ mô gia tăng, sáu lĩnh vực chính trong lĩnh vực tiền mã hóa đều ghi nhận lợi nhuận âm. Tuy nhiên, khi phân tích sâu dữ liệu, có thể thấy môi trường cơ bản đang trở nên tích cực hơn — hoạt động token hóa tiếp tục tăng trưởng, các dự án liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) duy trì đà mạnh mẽ.
Grayscale Research hợp tác với FTSE/Russell, sử dụng khung phân loại các lĩnh vực tiền mã hóa (Crypto Sectors) để tổ chức thị trường tài sản kỹ thuật số. Tại thời điểm cân bằng lại tháng 3 năm 2026, khung này phân chia 208 token thành sáu lĩnh vực thị trường khác nhau (Hình 1), với tổng giá trị thị trường đạt 2,1 nghìn tỷ USD.
Hình 1: Khung lĩnh vực tiền mã hóa giúp tổ chức thị trường tài sản kỹ thuật số
Phần cơ bản
Từ góc độ vĩ mô, các chỉ số hoạt động blockchain trong quý 1 năm 2026 cho thấy sự phân hóa (Hình 2), nhưng dữ liệu phân tích chi tiết cho thấy xu hướng tích cực hơn.
Dù blockchain không phải là doanh nghiệp, nhưng các hoạt động kinh tế của nó có thể được đo lường theo cách tương tự. Ba chỉ số quan trọng nhất là: người dùng, khối lượng giao dịch và phí giao dịch. Do tính chất giả danh của blockchain, “địa chỉ hoạt động” có thể coi là gần đúng số lượng người dùng. Phí giao dịch phản ánh mức độ sẵn lòng của người dùng trả để xác nhận giao dịch.
Xu hướng hoạt động của các lĩnh vực khác nhau trong tiền mã hóa khá khác nhau. Dù là lĩnh vực tiền mã hóa hay nền tảng hợp đồng thông minh, trung bình mỗi ngày khối lượng giao dịch đều tăng khoảng 14% so với kỳ trước. Tổng phí giao dịch giảm hơn 30% trong tất cả các lĩnh vực, phần lớn giảm này do giá giảm (tính theo USD), chứ không phải do giảm hoạt động. Số địa chỉ hoạt động trong lĩnh vực tiền mã hóa giảm nhẹ, trong khi trong lĩnh vực hợp đồng thông minh tăng gần 20%, cho thấy hoạt động của người dùng đang chuyển hướng sang các mạng có khả năng ứng dụng mạnh mẽ và đa dạng hơn.
Hình 2: Các chỉ số cơ bản tiếp tục giảm trong quý 1 năm 2026
Dưới bề mặt, một số lĩnh vực vẫn duy trì tăng trưởng ứng dụng trong quý. Ví dụ, hoạt động token hóa vẫn mạnh mẽ. Như trong Hình 3, giá trị tài sản token hóa đạt mức cao mới, tăng trưởng 245% so với cùng kỳ. Các stablecoin tăng 35%. Hoạt động giao dịch cũng tăng tốc: khối lượng giao dịch trung bình hàng ngày của stablecoin tăng hơn gấp đôi so với cùng kỳ, gần đạt mức cao nhất mọi thời đại vào giữa tháng 3.
Hình 3: Các chỉ số token hóa và stablecoin trong quý 1 năm 2026 tăng trưởng
Theo dõi hiệu suất giá
Lợi nhuận của sáu lĩnh vực chính trong lĩnh vực tiền mã hóa liên tiếp âm trong quý thứ hai (Hình 4). AI và lĩnh vực tài chính (Financials) thể hiện khả năng chống chịu tương đối, trong khi các lĩnh vực tiện ích & dịch vụ (Utilities & Services) và tiêu dùng & văn hóa (Consumer & Culture) giảm mạnh nhất, phản ánh xu hướng nhà đầu tư chuyển từ các lĩnh vực dựa trên động lực và đầu cơ sang các lĩnh vực có nền tảng vững chắc hơn.
Hình 4: Lợi nhuận của các lĩnh vực trong quý 1 năm 2026 đều âm
Dù gần 90% tài sản giảm giá trong quý đầu tiên, vẫn có một số token thể hiện xuất sắc. Trong Hình 4, danh sách 20 token có lợi nhuận tốt nhất trong quý 1 năm 2026, đã điều chỉnh theo độ biến động, dựa trên các tiêu chí của chỉ số. Các token có thành tích nổi bật chủ yếu tập trung trong lĩnh vực AI và hạ tầng tài chính.
Hình 5: Top 20 dự án liên quan đến trí tuệ nhân tạo và DeFi
Sáng tạo AI đang phát triển nhanh chóng, ảnh hưởng đến thị trường rộng lớn hơn và các tài sản mã hóa liên quan. Nhờ những lợi thế của blockchain so với tài chính truyền thống, nó có khả năng trở thành trục của các agent AI, như trong báo cáo nổi bật của Citrini Research về tác động mang tính đột phá của AI. Trong quý này, hai ví dụ tiêu biểu về lĩnh vực AI có thành tích xuất sắc gồm:
-
Kite (KITE): Một blockchain Layer 1 dành riêng cho các agent AI, cung cấp hạ tầng gốc cho ví agent, danh tính và kênh thanh toán. Kite đã công bố tham gia vào giao thức Thanh toán Agent của Google và phác thảo lộ trình phát triển trước khi ra mắt mainnet.
-
Bittensor (TAO): Một mạng lưới phi tập trung dành cho phát triển AI, gồm 129 subnet, bao gồm huấn luyện mô hình, suy luận và agent AI. Gần đây, subnet Templar của Bittensor đã công bố chạy huấn luyện mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) phi tập trung lớn nhất từ trước đến nay.
Các ứng dụng tài chính của công nghệ blockchain — như token hóa và DeFi — cũng tiếp tục tăng trưởng. Biến động thị trường đã phơi bày hạn chế của thời gian giao dịch truyền thống. Nhu cầu về các giao dịch liên tục trên chuỗi ngày càng tăng. Các nhà đầu tư dường như quan tâm nhiều hơn đến các dự án thúc đẩy sự chấp nhận của tổ chức và chuyển giao, quản lý tài sản tài chính trên chuỗi.
1. Hyperliquid (HYPE): Một sàn giao dịch hợp đồng vĩnh viễn, đã mở rộng hoạt động, hỗ trợ giao dịch tài sản truyền thống (như cổ phiếu và hàng hóa) qua giao thức HIP-3 (xem Hình 6). HIP-3 cho phép phát hiện giá các tài sản này ngoài giờ giao dịch tiêu chuẩn, cung cấp sự linh hoạt lớn hơn cho nhà giao dịch trong bối cảnh biến động thị trường gia tăng.
2. Morpho (MORPHO): Một giao thức vay phi tập trung, có hơn 10 tỷ USD tiền gửi và khoảng 4 tỷ USD khoản vay chưa thanh toán. Nền tảng còn cung cấp kho tiền không quản lý, cho phép người dùng kiếm lợi thụ động qua các chiến lược vay mượn được thiết kế cẩn thận. Sự quan tâm của các nhà đầu tư tổ chức đối với nền tảng này ngày càng tăng.
3. Sky Protocol (SKY): Một ứng dụng vay phi tập trung (trước đây gọi là Maker), cho phép người dùng vay và thế chấp qua stablecoin gốc USDS của nó. Giao thức cho phép người dùng tạo USDS bằng cách thế chấp quá mức các vị thế thế chấp, thúc đẩy tính thanh khoản và tạo tín dụng trên DeFi.
Hình 6: Trong quý 1 năm 2026, lượng hợp đồng chưa thanh lý của HIP-3 đối với tài sản truyền thống tăng rõ rệt
Ngoài lĩnh vực tài chính, hai nền tảng hợp đồng thông minh liên quan đến chủ đề token hóa cũng có thành tích nổi bật trong quý này:
-
Canton (CC): Được thiết kế dành riêng cho các tổ chức tài chính truyền thống, giúp họ thực hiện giao dịch trong phạm vi đảm bảo quyền riêng tư và tuân thủ. Canton đã được các tổ chức tài chính lớn như Broadridge, Citadel và US Bank áp dụng, hợp tác với DTCC để hỗ trợ thanh toán và hạ tầng hậu giao dịch của các tài sản token hóa.
-
LayerZero (ZRO): Giao thức truyền tin xuyên chuỗi, gần đây công bố kế hoạch xây dựng blockchain hợp đồng thông minh Layer 1 riêng mang tên Zero. Các tổ chức tài chính lớn như DTCC và Intercontinental Exchange (công ty mẹ của Sở Giao dịch Chứng khoán New York) đang khám phá cách Zero hỗ trợ token hóa cổ phiếu, ETF và trái phiếu chính phủ, cũng như thực hiện giao dịch 24/7.
Triển vọng quý 2 năm 2026
Trong bối cảnh lãi suất được định lại và căng thẳng địa chính trị, triển vọng ngắn hạn vẫn còn bất định. Tuy nhiên, các yếu tố tích cực đặc trưng của tiền mã hóa liên tục xuất hiện, mang lại những dấu hiệu khả quan cho sự phổ biến lâu dài và tăng giá của tiền mã hóa.
Yếu tố thúc đẩy chính là tiến bộ trong quy định, đặc biệt dự thảo “Đạo luật Rõ ràng” (Clarity Act), nhằm xây dựng khung pháp lý tương tự tài chính truyền thống cho thị trường vốn tiền mã hóa. Đạo luật này đề cập đến yêu cầu đăng ký, tiết lộ thông tin, phân loại tài sản và quy định về giao dịch nội gián. Đạo luật đã được Hạ viện thông qua và hiện đang xem xét tại Thượng viện. Theo tỷ lệ cược của Polymarket, khả năng đạo luật này được phê duyệt trước cuối năm vượt quá 50% (xem Hình 7).
Chúng tôi cho rằng, việc thông qua “Đạo luật Rõ ràng” sẽ là một chiến thắng lớn cho toàn ngành, đặc biệt là các lĩnh vực hỗ trợ tài sản tài chính token hóa như các nền tảng hợp đồng thông minh và các tổ chức tài chính.
Hình 7: Sự rõ ràng về chính sách quy định có thể đến trong thời gian tới
