Giá dầu vượt 100, lợi suất giảm trở lại: Trái phiếu Mỹ đã báo hiệu cho thị trường biết chuyện gì sẽ xảy ra tiếp theo

Kể từ khi eo biển Hormuz đóng cửa vào ngày 2 tháng 3, dòng chảy dầu mỏ toàn cầu khoảng 17,8 triệu thùng/ngày đã bị cắt đứt. Trong riêng tháng 3, mức tăng của Brent gần 60%, còn WTI tăng khoảng 53%. Đây là mức tăng đơn tháng dốc nhất của hợp đồng Brent kể từ khi ra đời vào năm 1988, phá kỷ lục 46% trong Chiến tranh vùng Vịnh năm 1990.

Theo lẽ thường, giá dầu tăng vọt sẽ kéo theo kỳ vọng lạm phát, lợi suất trái phiếu cũng lẽ ra phải tăng theo. Trong phần lớn thời gian của hai thập kỷ qua, giá dầu và lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm thực sự là tương quan thuận. Nhưng lần này, chúng lại đi ngược nhau.

Trong ba tuần đầu tháng 3, hai chỉ số vẫn tăng đồng bộ. WTI tăng từ 67 USD lên 100 USD, còn lợi suất kỳ hạn 10 năm tăng từ 4,15% lên 4,44%. Điểm ngoặt diễn ra trong khoảng từ ngày 27 đến ngày 30 tháng 3: giá dầu tiếp tục leo thang, trong khi lợi suất lại lao dốc từ 4,44% xuống 3,92%, trong ba phiên giao dịch đã giảm 52 điểm cơ bản, rơi xuống dưới ngưỡng 4% mang ý nghĩa tâm lý.

Đây là một đợt điển hình của “dòng tiền trú ẩn”, thị trường đưa ra một phán đoán: rủi ro tăng trưởng đã lấn át rủi ro lạm phát. Nguyên văn từ tổ chức nghiên cứu kinh tế Oxford Economics là “rủi ro tăng trưởng bắt đầu lấn át rủi ro lạm phát”. Nói cách khác, thị trường không phải là không còn sợ lạm phát, mà là sợ suy thoái hơn.

Sự “tách rời” này không phải là chuyện thường gặp, nhưng mỗi lần xuất hiện thì câu chuyện phía sau thường không mấy tốt đẹp.

Trong suốt nửa thế kỷ qua, đã có năm lần giá dầu tăng vọt hơn 35% trong ngắn hạn. Năm 1973 lệnh cấm vận dầu mỏ, GDP của Mỹ sau đó giảm 4,7%. Năm 1979 Cách mạng Iran, tăng trưởng GDP toàn cầu lệch khỏi xu hướng 3 điểm phần trăm. Năm 1990 Chiến tranh vùng Vịnh, Mỹ rơi vào suy thoái ngắn hạn. Năm 2008 giá dầu đạt đỉnh 147 USD: dù nguyên nhân chính của đợt suy thoái đó là khủng hoảng tài chính, cú sốc giá dầu vẫn đẩy nhanh đà đi xuống của nền kinh tế. Ngoại lệ duy nhất là đợt giá dầu bùng nổ do chiến tranh Nga–Ukraine năm 2022: không kích hoạt suy thoái, nhưng cái giá phải trả là mức lạm phát mạnh nhất trong vòng 40 năm.

Mức tăng trong tháng 3 năm 2026 vượt qua tất cả các trường hợp kể trên. Theo nghiên cứu của nhà kinh tế Fed James Hamilton, cú sốc giá dầu không có quan hệ cơ học với suy thoái, nhưng “mức tăng ròng của giá dầu càng lớn thì sự kìm hãm đối với tiêu dùng và đầu tư càng rõ rệt”. Goldman Sachs đã nâng xác suất suy thoái của Mỹ lên 30%, còn con số mà công ty tư vấn EY-Parthenon đưa ra là 40%.

Tốc độ phản ứng của thị trường cũng nhanh đến mức hiếm thấy.

Đầu tháng 3, CME FedWatch cho thấy thị trường dự đoán cả năm sẽ cắt giảm lãi suất 3 lần, với xác suất cắt giảm vào tháng 6 là 70%. Rồi sau đó giá dầu tiếp tục leo dốc: ngày 26 tháng 3, Chỉ số giá nhập khẩu của Mỹ nhảy vọt 1,3%, trong khi quyền nhiệm kỳ Chủ tịch Fed Kevin Warsh ám chỉ lãi suất trung tính có thể cao hơn. Cùng ngày, xác suất tăng lãi suất trong năm đã vọt lên 52%, lợi suất kỳ hạn 10 năm chạm 4,35%. FinancialContent định nghĩa ngày này là “Bước ngoặt đại hướng diều hâu” (The Great Hawkish Pivot).

Bốn ngày sau, cốt truyện hoàn toàn lật ngược. Ngày 30 tháng 3, dữ liệu niềm tin người tiêu dùng giảm mạnh, lĩnh vực sản xuất bất ngờ co lại, khiến lợi suất kỳ hạn 10 năm lao dốc về 3,92%. Theo FinancialContent, xác suất thị trường đặt cược vào “bước chuyển sang lập trường ôn hòa” của Fed vào tháng 5 tăng lên 65%. Goldman Sachs nói rằng thị trường đang đặt cược ngược chiều đối với hướng tăng lãi suất. Cùng ngày, Powell nói với sinh viên đại học tại Đại học Harvard rằng Fed “chưa đến lúc phải quyết định liệu có nên look through cú sốc từ chiến tranh hay không”, nhưng nhấn mạnh rằng “việc neo kỳ vọng lạm phát là then chốt”.

Theo Axios, phát biểu của Powell được thị trường diễn giải là: Fed vừa không muốn tăng lãi suất để chống lạm phát, cũng không vội giảm lãi suất để cứu nền kinh tế, mà đang chờ đợi—đợi xem cú sốc nguồn cung này là tạm thời hay kéo dài. Nhưng thị trường trái phiếu thì không thể chờ được nữa.

Nếu lấy lịch sử làm mốc tham chiếu, giám đốc chiến lược của Citi McCormick nói thẳng nhất: phía trước là hiện tượng đình lạm, vừa không tốt cho trái phiếu, mà cũng không tốt cho cổ phiếu.

Đại đình lạm từ năm 1973 đến 1982 đã cung cấp một bảng thành tích lợi nhuận tài sản. Vàng có mức sinh lời thực bình quân năm +9,2%, chỉ số hàng hóa (S&P GSCI) tăng 586% trong 10 năm tích lũy, bất động sản +4,5%. Còn S&P 500 có mức sinh lời thực bình quân năm là -2%, và trái phiếu chính phủ dài hạn là -3%. Theo dữ liệu lịch sử của NYU Stern, riêng năm 1979, trái phiếu chính phủ dài hạn lỗ -8,6%.

Danh mục đầu tư truyền thống 60/40 (60% cổ phiếu + 40% trái phiếu) bị kẹp chặt trong đại đình lạm. Chỉ có tài sản hiện vật mới có thể vượt lạm phát. Ngân hàng Société Générale dự báo giá bình quân Brent tháng 4 là 125 USD, “đỉnh có thể tin cậy” đạt tới 150 USD. Goldman Sachs ôn hòa hơn đôi chút, dự báo giá bình quân tháng 4 là 115 USD, nhưng với giả định rằng eo biển Hormuz sẽ khôi phục thông thương trong vòng sáu tuần, thì cuối năm giá sẽ quay về 80 USD.

Thị trường trái phiếu đã thay tất cả mọi người đưa ra một lựa chọn: giữa lạm phát và suy thoái, họ đặt cược vào suy thoái.

Bấm để tìm hiểu Lượt động BlockBeats đang tuyển dụng các vị trí

Chào mừng bạn tham gia cộng đồng chính thức của Lượt động BlockBeats:

Nhóm đăng ký Telegram: https://t.me/theblockbeats

Nhóm Telegram giao lưu: https://t.me/BlockBeats_App

Tài khoản Twitter chính thức: https://twitter.com/BlockBeatsAsia