## Thị trường tài chính lớn nhất toàn cầu: Hiểu rõ ý nghĩa và hoạt động giao dịch ngoại hối

Thị trường ngoại hối là nền tảng đầu tư tài chính quy mô lớn nhất thế giới, mỗi ngày có khối lượng giao dịch lên tới 6.6 triệu tỷ USD, vượt xa so với 224 tỷ USD của Sở Giao dịch Chứng khoán New York. Thị trường khổng lồ này thực chất giao dịch gì? Và nó hoạt động như thế nào?

## Ý nghĩa của ngoại hối: Quy đổi tiền tệ và biến động tỷ giá

**Ngoại hối (Foreign Exchange, viết tắt Forex hoặc FX)** về cơ bản rất đơn giản — dùng một loại tiền tệ để đổi lấy loại tiền tệ khác. Tuy nhiên, giao dịch ngoại hối không chỉ đơn thuần là đổi tiền, mà còn dựa trên chênh lệch tỷ giá để đầu tư.

Hãy tưởng tượng Bill đang đổi tiền tại sân bay: anh ta mang theo 10.000 đồng Tân Hoa, tỷ giá là 0.034, anh ta nhận được 3.400 USD. Trong quá trình này, Bill thực chất đang bán đồng Tân Hoa, mua USD, từ đó tham gia vào thị trường ngoại hối. Tỷ giá là giá trị tương đối giữa hai loại tiền tệ, thay đổi từng giây dựa trên sức mạnh kinh tế của các quốc gia, chính sách tài chính, mối quan hệ quốc tế và các yếu tố khác.

Ngoài nhu cầu thương mại quốc tế và du lịch trong thực thể kinh tế, phần lớn các giao dịch ngoại hối đều nhằm mục đích đầu cơ — các nhà giao dịch phân tích biến động tỷ giá để kiếm lời từ sự biến động đó.

## Thị trường phi tập trung hoạt động 24/7

Thị trường ngoại hối là thị trường phi tập trung toàn cầu, không có địa điểm giao dịch cố định, mà gồm mạng lưới các ngân hàng, tổ chức, nhà bán lẻ trên toàn thế giới. Điểm đặc biệt nhất là thời gian giao dịch: hoạt động 5 ngày một tuần, 24 giờ mỗi ngày, chỉ nghỉ cuối tuần.

Giao dịch bắt đầu từ các thị trường mở của Auckland/Wellington ở New Zealand, sau đó chuyển sang Sydney, Singapore, Hong Kong, Tokyo, Frankfurt, London, cuối cùng đến New York, tạo thành một vòng tuần hoàn của các trung tâm tài chính toàn cầu. Điều này có nghĩa là các nhà giao dịch có thể tự do giao dịch theo lịch trình của mình.

## Thị trường ngoại hối giao dịch gì?

Mục tiêu của giao dịch ngoại hối rất rõ ràng — **tiền tệ**. Dù chúng ta không mua tiền vật lý, nhưng có thể hiểu là đầu tư vào triển vọng kinh tế của một quốc gia nhất định. Giá tiền tệ thường phản ánh kỳ vọng của thị trường về tình hình hiện tại và tương lai của nền kinh tế đó.

Chẳng hạn, nếu bạn kỳ vọng kinh tế Mỹ sẽ phát triển tích cực, bạn có thể mua USD. Nếu dự đoán đúng, nền kinh tế Mỹ ngày càng tốt lên, bạn có thể bán USD khi tỷ giá tăng để kiếm lời chênh lệch. Tỷ giá giữa một loại tiền tệ so với các loại khác về bản chất phản ánh tình hình kinh tế của quốc gia đó so với các nền kinh tế khác.

## Các cặp tiền tệ chính và mã tiền tệ

Trong thị trường ngoại hối có nhiều cặp tiền tệ để giao dịch, nhưng các nhà mới thường chọn các **cặp tiền tệ chính** có khối lượng giao dịch lớn nhất, gồm USD, EUR, CAD, GBP, CHF, AUD, JPY, NZD, đại diện cho các nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Tất cả các đồng tiền đều có mã chuẩn thống nhất: gồm ba chữ cái, hai chữ cái đầu thể hiện quốc gia, chữ cái cuối thể hiện tên tiền tệ. Ví dụ: USD (đô la Mỹ), EUR (Euro), JPY (Yên Nhật). Hệ thống mã này do Tổ chức Tiêu chuẩn Hóa Quốc tế (ISO) thành lập từ năm 1973, gọi là mã tiền tệ ISO 4217.

## Ưu điểm cốt lõi của giao dịch ngoại hối

**Chi phí thấp để tham gia** là lợi thế hàng đầu của giao dịch ngoại hối. Giao dịch ngoại hối không phải trả phí hoa hồng, đa phần các giao dịch bán lẻ không mất phí thanh toán hay phí giao dịch, các nhà môi giới chủ yếu kiếm lợi từ chênh lệch giá mua bán. Thông thường, chênh lệch giá này thường dưới 0.1%, thậm chí quy mô lớn có thể thấp tới 0.07%. Ngoài ra, không có yêu cầu về quy mô giao dịch cố định, nhà giao dịch có thể mở vị thế nhỏ nhất là 1.000 đơn vị tiền tệ.

**Đòn bẩy giúp tăng lợi nhuận** là lợi thế thứ hai. Giao dịch ngoại hối cho phép sử dụng đòn bẩy, ví dụ 50:1, nghĩa là bỏ ra 50 USD ký quỹ có thể kiểm soát vị thế trị giá 2.500 USD. Điều này giúp nhà giao dịch kiểm soát khối lượng lớn với số vốn nhỏ.

**Thanh khoản cao và tốc độ thực thi nhanh**. Khối lượng giao dịch trung bình hàng ngày lên tới 6.6 triệu tỷ USD đảm bảo thanh khoản cực cao, trong điều kiện bình thường, nhà giao dịch có thể thực hiện mua bán ngay lập tức, giá cả rõ ràng và xác thực.

**Thời gian linh hoạt**. Giao dịch 24 giờ mỗi ngày, từ lúc mở cửa tại Australia vào thứ Hai đến khi đóng cửa tại New York vào thứ Sáu, nhà giao dịch có thể thực hiện mọi thao tác bất cứ lúc nào.

## So sánh ngoại hối và thị trường chứng khoán

Hai thị trường rõ ràng khác biệt. Thị trường chứng khoán chỉ hoạt động theo giờ giao dịch của sàn (ví dụ, giờ Mỹ Đông là 9:30-16:00), còn thị trường ngoại hối là thị trường 24/7 liền mạch không ngừng nghỉ.

Trong thị trường chứng khoán có khoảng 2.800 đến 3.300 cổ phiếu để giao dịch, trong khi các cặp tiền tệ chính thu hút sự chú ý của nhà đầu tư toàn cầu, cùng với đó, thanh khoản và khối lượng giao dịch còn vượt xa cổ phiếu.

Thị trường ngoại hối không có giới hạn về việc bán khống, dù là mua hoặc bán, luôn luôn có cơ hội giao dịch. Đồng thời, do ngoại hối tạo ra hàng tỷ USD lợi nhuận cho các ngân hàng toàn cầu, là phần thiết yếu của thị trường toàn cầu, các nhà phân tích ít ảnh hưởng đến tỷ giá hơn so với thị trường chứng khoán.

## So sánh ngoại hối và thị trường hợp đồng tương lai

Lợi thế của ngoại hối rõ ràng hơn. Khối lượng giao dịch hàng ngày của ngoại hối đạt 6.6 triệu tỷ USD, trong khi thị trường hợp đồng tương lai chỉ khoảng 300 tỷ USD, thể hiện sự khác biệt lớn về thanh khoản.

Mặc dù có thị trường qua đêm, nhưng tính thanh khoản của hợp đồng tương lai kém xa so với thị trường ngoại hối giao ngay, tốc độ thực thi và độ chính xác giá cả cũng không thể so sánh. Quan trọng nhất, rủi ro của thị trường ngoại hối giao ngay thấp hơn — khi thua lỗ vượt quá mức ký quỹ, nền tảng giao dịch sẽ tự động kích hoạt yêu cầu bổ sung ký quỹ hoặc cắt lỗ. Trong khi đó, hợp đồng tương lai có thể khiến nhà giao dịch chịu trách nhiệm về khoản lỗ vượt quá số dư tài khoản.

## Kết luận

Thị trường ngoại hối nhờ quy mô giao dịch lớn, hoạt động 24/7, chi phí thấp, thanh khoản dồi dào đã trở thành kênh đầu tư hàng đầu toàn cầu. Hiểu rõ ý nghĩa của ngoại hối, nắm bắt cơ chế hoạt động thị trường sẽ giúp bạn đánh giá đúng hơn xem thị trường này có phù hợp với chiến lược đầu tư của mình hay không.