Có vẻ như mạng lưới L2 của BTC năm 2025 đã không còn nhiều tiếng vang? Là do giá coin giảm quá mạnh hay là vấn đề kỹ thuật? Thực ra, tại sao làn sóng đầu tiên của “Bitcoin L2” lại thất bại toàn tập? Câu trả lời thực ra chỉ có một câu — chúng vốn dĩ không phải là Bitcoin L2 thực sự, chúng chỉ là sidechain khoác áo L2, cầu nối dựa vào niềm tin, rút lui thì cầu nguyện. Kết quả là gì? Cầu nối trung tâm hóa gặp vấn đề là bỏ chạy, sequencer bị treo thì chết máy, vốn người dùng bị kẹt bên trong gọi trời không thấu gọi đất không linh, cuối cùng đều trở thành trò cười. Cho đến nay, khi đường đi của BitVM2 thực sự thành công, cầu nối tối thiểu niềm tin mới có thể coi là đã có một sự thực thi đáng tin cậy. Bitcoin nguyên bản, không cần phép, có thể rút lui an toàn một chiều, cuối cùng không còn là chuyện trong slide nữa. Nhưng bạn xem kỹ toàn bộ con đường này, hiện tại chỉ có một đơn vị thực sự đi đến cùng, tự xây dựng toàn bộ hệ sinh thái từ 0 đến 1. Chỉ có một. Chỉ có một L2 dám làm sequencer hoàn toàn phi tập trung, không để ai nắm quyền kiểm soát; Chỉ có một L2 tự xây dựng zkVM có thể tự duy trì, không dựa vào bất kỳ thành phần thuê ngoài nào; Chỉ có một L2 dám tích hợp trực tiếp mô hình lợi nhuận bền vững từ BTC vào tầng mạng, để người dùng thực sự có thể kiếm được Bitcoin, chứ không phải dựa vào phát token ảo để vẽ ra viễn cảnh. Đó chính là — @GOATRollup Mạng dê. Dê thực sự xuất sắc ở điểm nào? Để tôi kể từng điểm: 1. Tự nghiên cứu toàn bộ, không phụ thuộc bên ngoài Người khác đều phải ghép nối, GOAT tự viết từ tầng thực thi, chứng minh, cầu nối đến xếp hàng. Điều này có nghĩa là: nâng cấp nhanh, sửa lỗi nhanh, khi gặp khó khăn thì không ai có thể cản trở. 2. Sequencer phi tập trung, thực sự permissionless Không phải là các nút trung tâm luân phiên giữ vai trò, cũng không phải nhóm nhỏ giả danh phi tập trung. Dê trực tiếp phân phối quyền sắp xếp ra toàn mạng, cam kết trên BTC, ai cũng có thể tham gia, ai cũng có thể thách thức. Đây mới là phong cách phi tập trung kiểu Bitcoin — hoặc là bạn đến tranh, hoặc là im lặng. 3. zkVM tự phát triển: Ziren (dựa trên zkMIPS) Không dùng các RISC0, SP1, Jolt có sẵn để ghép, mà là zkVM hiệu năng cao được thiết kế riêng. Mạng thử nghiệm đã có thể tạo bằng chứng trong vòng 3 giây, tốc độ cực nhanh, còn hỗ trợ các ràng buộc nguyên bản của Bitcoin. Thứ này không phải đồ chơi, là thứ có thể chạy DeFi, chạy high-frequency thật sự. 4. Chu trình lợi nhuận bền vững nguyên bản từ BTC (chiêu thức mạnh nhất) Không dựa vào lạm phát, không dựa vào airdrop, không dựa vào VC vẽ viễn cảnh. Phí gas, MEV, lợi nhuận từ quyền sắp xếp đều phân chia trực tiếp dưới dạng BTC cho người tham gia. Người dùng có thể stake BTC vào sequencer, vào pool lợi nhuận, số tiền kiếm được cũng là BTC thật. Khi mô hình kinh tế này vận hành, không cần phải kể chuyện để duy trì nữa — mạng lưới tự nuôi sống chính nó. Thêm vào đó, họ còn tối ưu sâu cho BitVM2: các thử thách ngẫu nhiên nhiều vòng, cửa sổ thử thách ngắn hơn, cam kết set sequencer trên BTC chống double-spend, tổ hợp garbled circuits + DV-SNARKs… Biến BitVM2 vốn lý thuyết “có thể dùng nhưng rất chậm và đắt” thành “thực chiến được, thử thách trong vòng một ngày, chi phí rút lui chấp nhận được”. Tóm lại một câu: GOAT không chỉ “làm Bitcoin L2”, mà đang định nghĩa lại thế nào là “Bitcoin L2 thực sự”. Trong khi người khác vẫn chơi trò tin tưởng trong sidechain, Dê đã mang những thứ cốt lõi nhất của Bitcoin như an toàn, phi tập trung, tự quản lý, từng viên gạch xây dựng lên L2.