Quốc hội Ngừng Chuyến Trở Về Mẫu Vật Mars: Rocket Lab Mất Cơ Hội Doanh Thu $4 Tỷ USD

Ngành công nghiệp không gian vừa trải qua một cú sốc lớn khi Quốc hội chính thức chấm dứt sáng kiến Trả về Mẫu vật Sao Hỏa của NASA (MSR)—một dự án mang lại nguồn doanh thu tiềm năng lớn cho Rocket Lab. Hiểu rõ ý nghĩa của MSR là điều cần thiết để nắm bắt lý do tại sao việc này lại gây đau đớn đến vậy đối với công ty hàng không vũ trụ và các nhà đầu tư của họ. Về cơ bản, đây là về việc thu thập các mẫu đất của Sao Hỏa đã chờ đợi trên hành tinh Đỏ suốt năm năm qua.

Ý nghĩa của MSR tiết lộ về tham vọng của NASA

Chương trình Trả về Mẫu vật Sao Hỏa của NASA, thường được gọi đơn giản là MSR, là nỗ lực toàn diện nhất để mang vật liệu của Sao Hỏa trở về Trái đất, đã được phát triển kể từ khi robot thám hiểm Perseverance hạ cánh xuống miệng núi lửa Jezero vào ngày 18 tháng 2 năm 2021. Trong gần năm năm, robot này đã hệ thống hóa thu thập đất, đá và mẫu khí—gần ba mươi hai ống nghiệm—mà các nhà khoa học hy vọng sẽ mở ra những bí mật về lịch sử địa chất và có thể sinh học của Sao Hỏa.

Kế hoạch ban đầu của NASA cho ý nghĩa MSR, bao gồm một nhiệm vụ phối hợp toàn diện, là gửi một tàu vũ trụ đến Sao Hỏa, hạ cánh, thu thập các mẫu mà Perseverance đã lấy, phóng chúng trở lại quỹ đạo, rồi đưa chúng an toàn trở về Trái đất. Ước tính của chính NASA cho thấy nhiệm vụ này sẽ tiêu tốn từ 8 đến 11 tỷ USD, với dự kiến hoàn thành vào khoảng năm 2040—một quãng thời gian 16 năm phản ánh những thách thức công nghệ liên quan.

Phương án tối ưu của Rocket Lab

Đến tháng 1 năm 2025, Rocket Lab—được biết đến với tên tuổi của tên lửa Electron sáng tạo và hệ thống phóng tái sử dụng Neutron mới hơn—đã phát triển một đề xuất hiệu quả hơn nhiều. Kế hoạch của công ty giữ nguyên mục tiêu cốt lõi nhưng giảm đáng kể độ phức tạp và chi phí. Rocket Lab đề xuất một phương án hai giai đoạn: đầu tiên, triển khai một tàu đổ bộ đặc biệt lên bề mặt Sao Hỏa, thu thập mẫu và đóng gói chúng vào một phương tiện nâng nhỏ hơn. Tàu tên lửa nhỏ này sau đó sẽ phóng từ Sao Hỏa vào quỹ đạo, nơi tàu chính của Rocket Lab sẽ gặp gỡ, tiếp nhận mẫu và thực hiện hành trình trở về Trái đất.

Ý tưởng tài chính rất hấp dẫn: 4 tỷ USD—gần một nửa so với ước tính của các nhà thầu khác—với khả năng giao mẫu vào năm 2031. CEO Peter Beck đã vận động mạnh mẽ cho hợp đồng này, lập luận rằng phương án của Rocket Lab thể hiện sự đổi mới và hiệu quả mà ngành công nghiệp không gian cần. Có thời điểm, NASA có vẻ sẽ xem xét nghiêm túc đề xuất này, và cơ quan đã trao cho Rocket Lab một hợp đồng sơ bộ để phát triển và nghiên cứu thêm về ý tưởng.

Quyết định của Quốc hội thay đổi tất cả

Tuy nhiên, thực tế chính trị và ngân sách đã chứng minh quyết định của họ. Trong dự luật “minibus” về phân bổ ngân sách mới được thông qua của Hạ viện, Quốc hội đã thể hiện rõ quan điểm của mình. Luật này ghi rõ: “Thỏa thuận không hỗ trợ chương trình Trả về Mẫu vật Sao Hỏa (MSR) hiện tại.” Một dòng duy nhất này đã chấm dứt hoàn toàn một trong những sáng kiến khoa học không gian tham vọng nhất.

Thời điểm này đặc biệt không may cho Rocket Lab. Theo dữ liệu của S&P Global Market Intelligence, hợp đồng MSR trị giá 4 tỷ USD sẽ chiếm khoảng chín lần doanh thu hàng năm của Rocket Lab trong năm 2024. Ngay cả khi phân bổ trong sáu năm, khoản doanh thu hàng năm 666 triệu USD mà hợp đồng này mang lại sẽ làm tăng dự báo doanh thu năm 2026 của công ty từ 900 triệu USD lên hơn 50%—một cơ hội chuyển đổi lớn cho lĩnh vực bay vũ trụ thương mại.

Hệ quả cho tương lai của Rocket Lab

Việc mất MSR đánh dấu một bước lùi đáng kể đối với Rocket Lab và các cổ đông của họ. Các nhà phân tích Phố Wall đã theo dõi hợp đồng này sát sao, và việc nó biến mất loại bỏ một nguồn doanh thu lớn trong giai đoạn phát triển quan trọng của công ty. Việc hủy bỏ này đặc biệt đáng chú ý vì bối cảnh cạnh tranh; nó thể hiện Quốc hội về cơ bản chọn cách bỏ qua dự án thay vì tài trợ cho nó qua một đối tác thương mại.

Tuy nhiên, quỹ đạo dài hạn của Rocket Lab vẫn còn nguyên vẹn. Công ty vẫn dự kiến đạt lợi nhuận vào năm 2027, dựa trên doanh thu ngày càng tăng từ hệ thống tên lửa Neutron tái sử dụng, dự kiến sẽ bay lần đầu trong năm nay. Nền tảng Neutron thể hiện sự đặt cược của công ty vào khả năng phóng bền vững, tần suất cao—chính xác loại đổi mới khiến các đề xuất như MSR trở thành các nhiệm vụ không gian toàn diện hấp dẫn đối với các cơ quan chính phủ.

Bài học rộng hơn từ việc này vượt ra ngoài Rocket Lab đơn lẻ. Nó phản ánh những căng thẳng liên tục giữa tham vọng và hạn chế ngân sách trong khám phá không gian, và thực tế rằng ngay cả các giải pháp thương mại đã phát triển tốt cũng không đảm bảo được sự chấp thuận về tài chính. Đối với các nhà đầu tư, thất bại này là thực tế nhưng không làm thay đổi căn bản đánh giá về vị thế cạnh tranh trung hạn hoặc hướng công nghệ của Rocket Lab.