Tin tức Warren Buffett tiết lộ chi phí $16 tỷ đô la khi vi phạm quy tắc đầu tư của chính mình

Các diễn biến gần đây trong tin tức về Warren Buffett nổi bật một ngoại lệ hiếm gặp nhưng đắt giá đối với các nguyên tắc đầu tư đã giúp Berkshire Hathaway trở thành một doanh nghiệp trị giá hàng nghìn tỷ đô la. Bắt đầu từ một khoản đầu tư 4,12 tỷ USD vào Công ty Chế tạo Chíp bán dẫn Đài Loan (TSMC), đã biến thành một câu chuyện cảnh báo về những nguy hiểm của việc từ bỏ triết lý đầu tư cốt lõi — một sai lầm hiện đang khiến công ty thiệt hại gần 16 tỷ USD.

Khi Warren Buffett từ chức vị trí CEO của Berkshire Hathaway, ông để lại một di sản phi thường: cổ phiếu hạng A (BRK.A) mang lại lợi nhuận tích lũy gần 6.100.000% trong hơn năm thập kỷ. Thành tích này không phải là ngẫu nhiên. Nó là kết quả trực tiếp của việc tuân thủ kỷ luật theo một phương pháp đầu tư được phát triển cẩn thận. Tuy nhiên, quyết định liên quan đến TSMC lần này lại là một sự lệch lạc rõ rệt so với các nguyên tắc đã tạo nên thành công đó.

Nền tảng của thành công đầu tư của Buffett

Hiểu rõ điều gì đã sai sót trước tiên cần xem xét những gì đã đúng trong sáu thập kỷ. Triết lý đầu tư của Buffett dựa trên một số nguyên tắc liên kết chặt chẽ, đã chứng minh hiệu quả vượt qua nhiều chu kỳ kinh tế.

Nguyên tắc cốt lõi là một tầm nhìn dài hạn kiên định. Thay vì xem các khoản mua cổ phiếu như các vị trí tạm thời để xoay vòng dựa trên điều kiện thị trường, Buffett tiếp cận các khoản đầu tư với ý định giữ các doanh nghiệp chất lượng trong nhiều năm, thậm chí hàng thập kỷ. Ông nhận thức rõ rằng trong khi các nền kinh tế trải qua các chu kỳ bùng nổ và suy thoái tất yếu, các giai đoạn mở rộng thường chiếm ưu thế hơn các thời kỳ suy thoái. Các công ty vượt trội có khả năng tích lũy của cải trong các giai đoạn tăng trưởng kéo dài này.

Buffett cũng duy trì các tiêu chuẩn khắt khe về định giá. Việc mua một doanh nghiệp xuất sắc với mức giá hợp lý luôn quan trọng hơn việc săn lùng các cơ hội mua rẻ trong các công ty trung bình. Ông nổi tiếng với sự kiên nhẫn, giữ tiền mặt khi định giá bị kéo dài và chỉ rót vốn khi các sự lệch giá tạo ra cơ hội thực sự. Phương pháp phân bổ vốn chọn lọc này trở thành đặc trưng thành công của ông.

Lợi thế cạnh tranh và các rào cản kinh tế (economic moats) là một thành phần thiết yếu khác. Buffett chủ đích tìm kiếm các cổ phần trong các doanh nghiệp dẫn đầu ngành — những công ty có vị thế thị trường bền vững và khó bị phá vỡ. Đây không phải là các doanh nghiệp hàng hóa; chúng là các thương hiệu thống trị với vị thế có thể bảo vệ được.

Thêm vào đó, Buffett ưu tiên tính đáng tin cậy của doanh nghiệp. Ngoài các đội quản lý có kinh nghiệm, ông hướng tới các doanh nghiệp xây dựng lòng trung thành sâu sắc từ khách hàng. Niềm tin, ông hiểu, dễ bị tổn thương nhanh chóng nhưng cần nhiều năm để xây dựng. Cuối cùng, các chương trình trả lại vốn cho cổ đông qua cổ tức và mua lại cổ phiếu cũng đóng vai trò quan trọng. Các doanh nghiệp này tạo ra động lực phù hợp với việc xây dựng giá trị dài hạn.

Nơi chiến lược gặp phải sự đánh giá sai lầm

Dù có thành tích thành công, quý III năm 2022 vẫn chứng kiến một ngoại lệ đáng chú ý. Trong giai đoạn này — quý cuối cùng Berkshire Hathaway mua ròng cổ phiếu — công ty đã mua 60.060.880 cổ phiếu của TSMC với khoảng 4,12 tỷ USD. Trên bề mặt, thời điểm này có vẻ hợp lý. Thị trường giảm giá năm 2022 đã tạo ra các lệch giá thực sự, phù hợp với yêu cầu của Buffett về các điểm vào hấp dẫn.

Vị trí chiến lược của TSMC cũng có vẻ thuyết phục. Là nhà chế tạo chip hàng đầu thế giới, công ty sản xuất phần lớn các chip tiên tiến cho Apple, Nvidia, Broadcom, Intel và AMD, cùng các ông lớn công nghệ khác. Đặc biệt, công nghệ chip-on-wafer-on-substrate (CoWoS) của TSMC nằm ở điểm giao thoa của cuộc cách mạng trí tuệ nhân tạo mới nổi, cung cấp sức mạnh xử lý cần thiết cho các trung tâm dữ liệu tăng tốc AI.

Khoản đầu tư này dường như đáp ứng mọi tiêu chí trong khung đầu tư của Buffett. Tuy nhiên, vị trí này lại chứng minh là một sự vi phạm nghiêm trọng nguyên tắc giữ vị trí dài hạn của ông.

Việc thoái lui sớm và hậu quả

Các hồ sơ SEC Form 13F ghi lại những gì đã xảy ra tiếp theo. Trong quý IV năm 2022, chỉ vài tháng sau khi mua vào ban đầu, Berkshire Hathaway đã bán 86% cổ phần TSMC, thoái 51.768.156 cổ phiếu. Đến quý I năm 2023, toàn bộ vị trí đã bị thanh lý. Một khoản đầu tư dự kiến giữ trong nhiều thập kỷ chỉ tồn tại khoảng từ năm đến chín tháng.

Giải thích của Buffett với các nhà phân tích phố Wall vào tháng 5 năm 2023 rất rõ ràng: “Tôi không thích vị trí của nó, và tôi đã xem xét lại.” Những lo ngại của ông có thể tập trung vào Đạo luật CHIP và Khoa học, luật được thông qua năm 2022 dưới chính quyền Biden nhằm thúc đẩy sản xuất chip trong nước. Các hạn chế sau đó về xuất khẩu chip AI công suất cao sang Trung Quốc rõ ràng đã làm dấy lên lo ngại về khả năng bị ảnh hưởng địa chính trị của Đài Loan và các hạn chế xuất khẩu trong tương lai.

Tuy nhiên, thời điểm thoái lui này lại vô cùng không thuận lợi. Cơn sốt trí tuệ nhân tạo bùng nổ mạnh mẽ sau khi Buffett rút lui, tạo ra nhu cầu chưa từng có đối với công nghệ GPU. TSMC phản ứng bằng cách mở rộng mạnh mẽ công suất wafer CoWoS hàng tháng, và tốc độ tăng trưởng của công ty cũng theo đó tăng vọt. Giá trị cổ phiếu của công ty cũng theo xu hướng này.

Đến tháng 7 năm 2025, TSMC đã gia nhập câu lạc bộ trị giá hàng nghìn tỷ đô la. Nếu Berkshire Hathaway giữ nguyên vị trí ban đầu mà không bán ra cổ phiếu nào, khoản đầu tư này sẽ trị giá khoảng 20 tỷ USD vào cuối tháng 1 năm 2026. Thay vào đó, chi phí cơ hội — giá trị Buffett bỏ lỡ do thoái lui sớm — gần như là 16 tỷ USD.

Những ý nghĩa rộng hơn

Chương này mang ý nghĩa vượt ra ngoài số tiền cụ thể. Nó cho thấy ngay cả các huyền thoại đầu tư cũng có thể tạm thời đi lệch khỏi các nguyên tắc đã được chứng minh, và những sai lệch đó có thể gây thiệt hại lớn như thế nào. Những lo ngại về địa chính trị liên quan đến sự tập trung của Đài Loan vào ngành bán dẫn không phải là vô lý; chúng phản ánh các cân nhắc vĩ mô hợp lý. Tuy nhiên, chúng mâu thuẫn với tầm nhìn dài hạn đã định hình toàn bộ sự nghiệp của Buffett.

Đối với Berkshire Hathaway dưới sự lãnh đạo của CEO mới Greg Abel, bài học này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì tính nhất quán trong phương pháp đầu tư. Thành công trong tương lai của công ty có thể phụ thuộc vào việc tuân thủ các nguyên tắc Buffett đã phát triển, nhưng trong trường hợp này, đã bị bỏ qua. Kỷ luật phân bổ vốn dài hạn, sự kiên nhẫn trong việc triển khai vốn và khả năng chống lại các phân tâm ngắn hạn vẫn là mẫu mực cho việc tạo dựng của cải bền vững.

Vị trí TSMC cuối cùng trở thành ví dụ trái ngược hoàn toàn với các thương vụ nổi tiếng nhất của Buffett: thay vì tận dụng lợi nhuận kép vượt trội trong nhiều thập kỷ, nó lại là một cơ hội bị bỏ lỡ. Trong một trong những nghịch lý đáng chú ý nhất của thế giới đầu tư, nhà đầu tư vĩ đại nhất lịch sử đã tạo ra bài học đắt giá nhất về sức mạnh của việc trung thành với nguyên tắc đầu tư của chính mình.