Giao dịch tài sản kỹ thuật số: Hướng dẫn toàn diện về thị trường tiền điện tử

Trong mười năm qua, tiền điện tử đã hoàn toàn thay đổi cảnh quan tài chính toàn cầu. Tài sản kỹ thuật số và giao dịch tiền điện tử hiện là những cơ hội thực tế và sinh lợi cho các nhà đầu tư. Nếu bạn quan tâm đến việc bước vào thị trường mới đầy thú vị này, trước tiên bạn cần hiểu rõ tiền điện tử thực chất là gì và hoạt động như thế nào.

Nguyên lý cơ bản của tiền điện tử và nguồn gốc của nó

Tiền điện tử bắt đầu ra đời vào tháng 1 năm 2009 khi Satoshi Nakamoto giới thiệu giao thức Bitcoin. Đây là loại tiền kỹ thuật số toàn cầu đầu tiên được công nhận, hoàn toàn khác biệt với tiền tệ fiat mà chúng ta sử dụng ngày nay.

Điểm đặc trưng quan trọng nhất của tiền điện tử là nó hoàn toàn kỹ thuật số — không có dạng vật lý. Không bị kiểm soát bởi ngân hàng trung ương như tiền tệ truyền thống, tiền điện tử hoạt động dựa trên một mạng lưới phi tập trung. Các đồng tiền mới được tạo ra và các giao dịch được xác minh thông qua một quá trình mà các người dùng trên toàn thế giới tham gia vào mạng lưới tự nguyện. Những người tham gia này gọi là “nút” (nodes) và đảm bảo an toàn cho mạng lưới.

Định nghĩa chính của tiền điện tử: Là bất kỳ loại tiền kỹ thuật số hoặc ảo nào sử dụng mật mã để bảo vệ và xác minh các giao dịch. Điểm mạnh của nó là không có cơ quan trung ương hoặc chính phủ kiểm soát.

Ngược lại, các công nghệ mới như tài chính phi tập trung (DeFi) đang mở rộng khái niệm về tài sản kỹ thuật số theo những cách mới mẻ hơn.

Công nghệ blockchain: hoạt động như thế nào

Thị trường tiền điện tử hoàn toàn phi tập trung, nghĩa là không có chính phủ hay tổ chức nào kiểm soát nó. Thay vào đó, một mạng lưới máy tính toàn cầu xử lý và xác minh tất cả các giao dịch. Người dùng có thể mua bán tiền điện tử trên các sàn giao dịch và lưu trữ trong ví kỹ thuật số.

Cơ chế hoạt động của blockchain: Khác với tiền tệ truyền thống, nơi ngân hàng trung ương giữ sổ sách giao dịch, dữ liệu giao dịch của tiền điện tử được lưu trữ trong blockchain — một sổ cái kỹ thuật số chia sẻ (shared digital ledger).

Khi ai đó muốn gửi Bitcoin hoặc các loại tiền điện tử khác, họ sử dụng sàn giao dịch hoặc ví kỹ thuật số. Tuy nhiên, giao dịch chỉ được coi là hoàn tất khi nó được xác minh qua quá trình khai thác (mining) và thêm vào blockchain. Chính quá trình này tạo ra các token tiền điện tử mới.

Blockchain là gì và hoạt động như thế nào

Thuật ngữ blockchain mô tả một chuỗi các khối (blocks) ảo, trong đó mỗi khối chứa các giao dịch và dữ liệu khác. Khi một khối được thêm vào chuỗi, nó trở thành bất biến — dữ liệu trong khối không thể thay đổi hoặc xóa bỏ. Các nút trong mạng vận hành các hoạt động: duy trì toàn bộ lịch sử giao dịch và xác minh các giao dịch mới.

Đặc điểm và tiềm năng của giao dịch tiền điện tử

Giao dịch tiền điện tử (crypto trading) là hoạt động mua bán và trao đổi tài sản kỹ thuật số giữa các nhà giao dịch. Nó tận dụng các biến động giá do cung cầu tạo ra để kiếm lợi nhuận.

Dù thị trường tiền điện tử có độ biến động cao, mang lại cả cơ hội lẫn rủi ro, nhưng sự tăng giá nhanh chóng của Bitcoin và sự xuất hiện của hàng nghìn dự án “altcoin” mới đã thu hút sự chú ý lớn từ các nhà đầu tư. Các nhà giao dịch có thể mua bán tài sản kỹ thuật số trong vòng vài phút đến vài tuần theo chiến lược của họ.

Các điểm cần lưu ý về giao dịch tiền điện tử

• Các sàn giao dịch tiền điện tử hoạt động độc lập, không liên kết với các sàn chứng khoán truyền thống.

• Các nhà mới thường thích giao dịch tiền điện tử vì thị trường mở 24/7 — kể cả cuối tuần và ngày lễ.

• Độ biến động cao của thị trường tạo cơ hội lợi nhuận bất cứ lúc nào cho các nhà giao dịch.

• Nếu áp dụng đúng chiến lược, các nhà giao dịch có thể kiếm lời trong cả thị trường tăng và giảm.

Chuẩn bị cần thiết trước khi bắt đầu giao dịch tiền điện tử

Trước khi bắt đầu, hãy đảm bảo bạn đã có:

• Một ví tiền điện tử — có thể là ví giấy, ví di động, phần mềm hoặc phần cứng.

• Truy cập vào một sàn giao dịch uy tín, cho phép bạn mua bán và giao dịch tài sản kỹ thuật số.

Động thái của thị trường: cung cầu quyết định giá

Giống như các thị trường tài chính khác, thị trường tiền điện tử vận hành dựa trên cung cầu. Khi cầu vượt cung, giá tăng; khi cung vượt cầu, giá giảm.

Tuy nhiên, điều này không đơn giản như vẻ bề ngoài. Do tính phi tập trung, thị trường tiền điện tử ít bị ảnh hưởng bởi các vấn đề tài chính và chính trị của các quốc gia. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều sự bất định liên quan đến tiền điện tử.

Các phương pháp phân tích thị trường gồm có xu hướng tăng (bullish) khi giá duy trì đà tăng dài hạn, hoặc xu hướng giảm (bearish) khi giá duy trì đà giảm dài hạn.

Các yếu tố ảnh hưởng đến giá trị của tài sản tiền điện tử

Giá của tiền điện tử bị tác động bởi nhiều yếu tố:

Cung: Tổng số đồng tiền đang lưu hành, tốc độ phát hành, các đồng bị đốt (burn) hoặc mất tích.

Vốn hóa thị trường: Tổng giá trị của tất cả các đồng đang lưu hành và đánh giá tiềm năng của dự án dựa trên đó. Thường thì vốn hóa cao hơn cho thấy mức độ ảnh hưởng lớn hơn trên thị trường.

Truyền thông và dư luận: Cách truyền tải về tiền điện tử trên các phương tiện truyền thông ảnh hưởng lớn đến giá. Được chú ý nhiều hơn thường thúc đẩy cầu tăng.

Tích hợp công nghệ: Khả năng tích hợp của tiền điện tử với hạ tầng hiện có, như hệ thống thanh toán thương mại điện tử.

Chính sách và sự kiện lớn: Không giống như cổ phiếu hay trái phiếu, tiền điện tử không thể phân tích dựa trên bảng cân đối kế toán. Thay vào đó, các cập nhật về quy định, các sự cố bảo mật, và các biến cố kinh tế là các yếu tố ảnh hưởng chính.

Hiểu về các cặp giao dịch tiền điện tử

Khi bắt đầu giao dịch, phần lớn người dùng thường mua đồng fiat (như USD) để mua các đồng tiền điện tử đầu tiên. Nhiều sàn cung cấp các cặp giao dịch như Bitcoin hoặc Ethereum với các đồng tiền fiat hoặc các đồng tiền điện tử khác, nhưng không phải sàn nào cũng có tất cả các cặp phổ biến.

Tiền fiat là gì: Là các đồng tiền quốc gia như USD, GBP, EUR, JPY hoặc AUD.

Khi tích lũy kinh nghiệm, các nhà giao dịch học cách giao dịch giữa các đồng tiền kỹ thuật số như Bitcoin (BTC) và Ethereum (ETH). Giống như thị trường ngoại hối (forex), tiền điện tử cũng được giao dịch theo các cặp (ví dụ: BTC/USDT, BTC/ETH, BTC/USDC). Điều này có thể gây nhầm lẫn cho người mới bắt đầu.

Ba phương pháp phân tích trong giao dịch tiền điện tử

Giao dịch tiền điện tử vẫn còn rất nhiều rủi ro và mang tính đầu cơ cao. Dù có thể thất bại hoàn toàn, nhưng phần lớn các chuyên gia tài chính đều đồng thuận rằng tiền điện tử là xu hướng của tương lai. Câu hỏi chính là: đồng coin và dự án nào sẽ dẫn dắt ngành này.

Khi phân tích các đồng như Bitcoin, Ethereum, Litecoin hoặc các đồng khác, hãy sử dụng ba phương pháp sau:

• Phân tích kỹ thuật: Dựa trên dữ liệu giá và khối lượng lịch sử để dự đoán xu hướng tương lai.

• Phân tích cơ bản: Đánh giá giá trị nội tại của dự án — công nghệ, đội ngũ, ứng dụng thực tế.

• Phân tích tâm lý: Xem xét tâm lý chung của thị trường và kỳ vọng của các nhà đầu tư.

So sánh giữa giao dịch truyền thống và giao dịch tiền điện tử: điểm khác biệt chính

Trong những năm gần đây, các sàn giao dịch tiền điện tử đã dẫn đầu về đổi mới công nghệ và trở nên cực kỳ phổ biến. Giá trị thị trường của các tài sản kỹ thuật số đã vượt quá ba nghìn tỷ USD. Công nghệ blockchain và hàng nghìn dự án liên quan đã tạo ra các cơn sốt đầu tư, khiến các nhà giao dịch dễ bỏ lỡ lợi nhuận lớn.

Giao dịch trên sàn tiền điện tử khác biệt rõ rệt so với giao dịch chứng khoán hay ngoại hối, vốn ít biến động hơn. Thêm vào đó, đòn bẩy trong thị trường forex và chứng khoán cũng hấp dẫn các nhà giao dịch hơn.

So sánh môi trường thị trường của tiền điện tử và thị trường truyền thống

Tiền điện tử, token và NFT (token không thể thay thế) đều được giao dịch trong thị trường riêng của chúng. Trong khi đó, giao dịch ngoại hối (forex) là hoạt động trao đổi một đồng tiền này lấy đồng tiền khác, kỳ vọng giá sẽ tăng để bán lại kiếm lời.

Giá của cả hai loại đều bị ảnh hưởng bởi cung cầu, nhưng cách thức hoạt động khác nhau. Ví dụ, tiền điện tử dựa trên công nghệ blockchain — một hệ thống phân tán và minh bạch, tạo ra các cơ hội đầu tư lớn và nhu cầu tăng nhanh.

Đặc điểm của thị trường forex

Thị trường forex đã tồn tại hàng thập kỷ, nơi các nền kinh tế cạnh tranh nhau. Cung cầu mạnh mẽ, và bất kỳ mất cân bằng lớn nào cũng có thể ảnh hưởng toàn cầu.

Đặc điểm của thị trường cổ phiếu

Khi đầu tư vào cổ phiếu, bạn mua phần sở hữu trong một công ty công khai. Các cổ phiếu thể hiện quyền sở hữu và lợi nhuận của công ty đó, đồng thời phản ánh hiệu suất, tiềm năng và dòng tiền của doanh nghiệp.

Thị trường chứng khoán đã hoạt động từ năm 1611. Trong suốt lịch sử dài đó, các nhà phân tích đã thu thập dữ liệu lớn để dự đoán xu hướng và hiệu suất tương lai. Mặc dù khó dự đoán chính xác thành công của một công ty cụ thể, nhưng các quỹ chỉ số, quỹ tương hỗ và quỹ ETF giúp giảm rủi ro nhờ đa dạng hóa danh mục.

So sánh vốn hóa thị trường

Vốn hóa thị trường tiền điện tử: Tổng giá trị của tất cả các đồng tiền đang lưu hành khoảng ba nghìn tỷ USD. Để đạt một nghìn tỷ USD đầu tiên, mất khoảng 12 năm; để tăng thêm hai nghìn tỷ chỉ mất chưa đầy 11 tháng. Do tính phi tập trung, việc đo lường chính xác khối lượng giao dịch hàng ngày rất khó, nhưng ước tính khoảng 100-500 tỷ USD mỗi ngày.

Vốn hóa thị trường forex: Đánh giá toàn bộ nền kinh tế toàn cầu còn phức tạp hơn. Năm 2017, ước tính khoảng 80 nghìn tỷ USD. Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) công bố dữ liệu về khối lượng giao dịch forex mỗi 3 năm. Báo cáo mới nhất năm 2019 cho biết, mỗi ngày thị trường này giao dịch khoảng 6,6 nghìn tỷ USD, tăng từ 5,1 nghìn tỷ của 3 năm trước.

Vốn hóa thị trường chứng khoán Mỹ: Tính đến cuối năm 2021, tổng giá trị các cổ phiếu công khai của Mỹ khoảng 53,7 nghìn tỷ USD. Dù dịch bệnh, năm 2020, giá trị thị trường của các công ty này vẫn tăng 20,15%. Từ ngày đầu năm 2010 đến cuối năm 2020, thị trường chứng khoán Mỹ đã tăng trưởng khoảng 170,11%.

Bản chất quyền sở hữu trong các loại hình đầu tư

Với cổ phiếu: Đầu tư vào cổ phiếu, forex hay tiền điện tử đều liên quan đến quyền lợi. Cổ phiếu là chứng nhận quyền sở hữu hoặc phần vốn trong công ty. Người nắm cổ phiếu thường có quyền biểu quyết và nhận cổ tức.

Trong forex: Giao dịch dựa trên hợp đồng chênh lệch (CFD), không sở hữu thực sự đồng tiền. Chỉ là dự đoán biến động giá.

Trong tiền điện tử: Tùy thuộc vào mục đích và loại tài sản, có thể là token tiện ích (utility token) như Ether (ETH), Basic Attention Token (BAT), Vechain Token (VET) — dùng để hoạt động trong hệ sinh thái blockchain, hoặc token đại diện cho quyền lợi pháp lý của tổ chức phát hành.

Thanh khoản và độ sâu của thị trường

Các nhà đầu tư có thể gặp khó khăn về thanh khoản khi giao dịch các đồng tiền nhỏ hoặc trên các sàn nhỏ. Thị trường chứng khoán cũng có thể gặp vấn đề này, đặc biệt với các công ty nhỏ hoặc cổ phiếu OTC. Tuy nhiên, cả thị trường tiền điện tử và forex đều có tính thanh khoản rất cao. Chính vì vậy, thị trường forex mỗi ngày giao dịch khoảng 6,6 nghìn tỷ USD, trong khi thị trường tiền điện tử trung bình khoảng 100-200 tỷ USD/ngày, đạt đỉnh 516 tỷ USD vào tháng 5 năm 2021. Thanh khoản của thị trường forex cao hơn nhiều, gấp từ 12 đến 60 lần thị trường tiền điện tử.

Giờ hoạt động và quyền truy cập

Thị trường tiền điện tử hoạt động 24/7, luôn luôn mở cửa. Trong khi đó, các thị trường tài chính truyền thống có giờ giao dịch cố định và đóng cửa cuối tuần. Thị trường tiền điện tử không bao giờ đóng, mang lại sự tự do giao dịch bất cứ lúc nào từ bất kỳ nơi nào trên thế giới.

Tổng kết cuối cùng

Dù cả hai đều mang lại cơ hội đầu tư, hệ thống tài chính truyền thống và hệ sinh thái tiền điện tử đang ngày càng hội nhập để xây dựng một nền kinh tế kỹ thuật số mới. Các dự án như Synthetix, Terra đang sử dụng tài sản tổng hợp (synthetic assets) để đưa các cổ phiếu truyền thống vào blockchain. Nhìn theo hướng này, các nhà giao dịch tiền điện tử sớm muộn cũng sẽ có thể giao dịch các cổ phiếu yêu thích của mình trên các thị trường phi tập trung toàn cầu, khi các mạng lưới dữ liệu tài chính truyền thống được kết nối với các dữ liệu của thị trường crypto qua các oracles blockchain mạnh mẽ.

Hãy cân nhắc kỹ các đặc điểm và rủi ro riêng của từng thị trường. Đưa ra quyết định dựa trên khả năng chịu đựng rủi ro cá nhân và mục tiêu đầu tư của bạn — và hãy tham khảo ý kiến của chuyên gia tài chính để xác định đâu là lựa chọn phù hợp nhất cho bạn.