Nên khai thác gì vào năm 2025: Bản đồ đường dẫn hoàn chỉnh của bạn để khai thác tiền điện tử có lợi nhuận

Việc khai thác vẫn là nền tảng của hệ sinh thái tiền điện tử, nhưng quyết định khai thác gì đã trở nên chiến lược hơn bao giờ hết. Với độ khó mạng tăng cao và chi phí phần cứng leo thang, lựa chọn loại tiền điện tử để khai thác ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận của bạn. Hướng dẫn toàn diện này sẽ giúp bạn hiểu rõ về các loại coin có thể khai thác, các yếu tố ảnh hưởng đến lợi nhuận và những điều cần biết để thành công trong năm 2025-2026.

Quyết định cốt lõi: Khai thác gì và tại sao điều đó quan trọng

Khai thác tiền điện tử không phải là một quy trình chung chung. Bước đầu tiên là hiểu rằng lợi nhuận phụ thuộc vào bốn biến số liên kết chặt chẽ: chi phí điện năng ở khu vực của bạn, giá thị trường hiện tại của đồng coin mục tiêu, phần thưởng khối bạn nhận được khi khai thác, và độ khó khai thác của mạng lưới. Trước khi đầu tư nguồn lực, bạn cần đánh giá đồng thời các yếu tố này. Một đồng coin có phần thưởng khối cao nhưng giá thấp, hoặc có giá trị đã ổn định nhưng độ khó quá cao, đều ảnh hưởng đến quyết định của bạn. Quyết định khai thác gì nên tính đến tất cả các yếu tố này cùng nhau.

Quá trình này—xác minh giao dịch và thêm chúng vào blockchain—tăng cường tính phi tập trung và an ninh của mạng lưới tiền điện tử. Nhưng đối với các thợ mỏ cá nhân, đóng góp này không có ý nghĩa gì nếu hoạt động không bền vững về mặt kinh tế. Đó là lý do tại sao việc chọn mục tiêu khai thác phù hợp đã trở nên quan trọng như cấu hình kỹ thuật.

Bảy loại tiền điện tử đáng khai thác: So sánh các lựa chọn của bạn

Bitcoin (BTC): Lựa chọn đã được chứng minh nhưng đòi hỏi vốn lớn

Bitcoin vẫn giữ vị trí là đồng tiền điện tử được nhận diện nhiều nhất thế giới, nhưng khai thác Bitcoin ngày nay đòi hỏi đầu tư lớn về vốn. Mạng lưới ngày càng trở nên khắc nghiệt đối với các thợ mỏ nhỏ do độ khó cực cao. Bạn cần phần cứng ASIC chuyên dụng—như dòng Antminer—và phải chấp nhận rằng khai thác đơn lẻ gần như không thể nếu không tham gia vào một nhóm khai thác.

Lợi thế: Khai thác Bitcoin mang lại mức độ an toàn cao nhất khỏi rủi ro thị trường vì giá thường phục hồi theo thời gian. Tuy nhiên, các sự kiện giảm phần thưởng khối (halving), diễn ra mỗi bốn năm, tạo ra áp lực tạm thời về lợi nhuận. Gần đây nhất, halving đã làm giảm lợi nhuận khai thác, nhưng giá BTC cuối cùng đã phục hồi để bù đắp chi phí. Nếu bạn khai thác Bitcoin, bạn đang đặt cược vào sự tăng giá dài hạn để bù đắp cho các giảm phần thưởng ngắn hạn.

Litecoin (LTC): Lựa chọn trung gian

Thường gọi là “bạc kỹ thuật số” của Bitcoin, Litecoin cung cấp thời gian khối nhanh hơn và độ khó khai thác thấp hơn. Điều này giúp nó dễ tiếp cận hơn với các hoạt động nhỏ hơn. Các máy ASIC như Antminer L3+ có thể xử lý hiệu quả thuật toán băm của Litecoin, cùng với các phần mềm như CGMiner và EasyMiner.

Điểm hấp dẫn ở đây là sự đơn giản kết hợp với thị trường đã được chứng minh. Khác với các đồng coin thử nghiệm, Litecoin đã tồn tại qua nhiều chu kỳ thị trường và các mối đe dọa pháp lý. Cũng như Bitcoin, Litecoin cũng trải qua các sự kiện halving tạm thời làm giảm lợi nhuận. Tuy nhiên, rào cản gia nhập thấp hơn so với Bitcoin khiến nó trở thành lựa chọn hấp dẫn cho các thợ mỏ có ngân sách phần cứng trung bình.

Zcash (ZEC): Khai thác tập trung vào quyền riêng tư

Zcash nổi bật với các tính năng quyền riêng tư—cụ thể là các giao dịch “bảo vệ” sử dụng bằng chứng không kiến thức để mã hóa chi tiết giao dịch. Đối với thợ mỏ, đặc điểm này tạo ra một thị trường niche nhưng ổn định.

Khai thác Zcash cần phần cứng ASIC như Antminer Z9 và phần mềm chuyên dụng như EWBF’s Cuda Miner. Độ khó mạng nằm giữa Litecoin và Bitcoin, làm cho nó trở thành lựa chọn trung cấp. Người dùng quan tâm đến quyền riêng tư vẫn duy trì nhu cầu, giữ cho ZEC có giá trị bất chấp cạnh tranh từ các đồng tiền riêng tư khác.

Ethereum Classic (ETC): Lựa chọn phù hợp với GPU

Ethereum Classic giữ nguyên chuỗi Ethereum ban đầu sau hard fork năm 2016, nhấn mạnh tính bất biến hơn là tập trung. Khác với các đồng tiền mới hơn, ETC vẫn có thể khai thác bằng GPU, nghĩa là các thợ mỏ cá nhân dùng card đồ họa tiêu dùng có thể tham gia.

Bạn cần GPU AMD hoặc Nvidia và phần mềm như PhoenixMiner hoặc GMiner. Điều này giảm đáng kể chi phí đầu vào so với các đồng coin chỉ dành cho ASIC. Lợi thế là ETC giao dịch với mức giá chiết khấu đáng kể so với Ethereum, do đó lợi nhuận phụ thuộc vào khối lượng và hiệu quả tiêu thụ điện năng. Nhiều thợ mỏ cá nhân chọn ETC vì các rig GPU thường đã có sẵn trong hệ thống của họ từ các mục đích khác.

Dogecoin (DOGE): Lựa chọn GPU dễ tiếp cận

Ban đầu chỉ là meme, Dogecoin đã trở thành một mạng lưới hợp pháp với thanh khoản đáng kể. Dogecoin sử dụng thuật toán Scrypt, thân thiện với GPU và vẫn chống lại sự thống trị của ASIC—mặc dù các ASIC vẫn tồn tại.

Thợ mỏ thường dùng GPU tiêu dùng như Nvidia GeForce cùng phần mềm CGMiner hoặc EasyMiner. Ưu điểm là rào cản gia nhập thấp nhất trong các đồng coin này: phần cứng đơn giản, phần mềm dễ tiếp cận, cộng đồng thân thiện. Nhược điểm là biến động giá DOGE có thể nhanh chóng khiến hoạt động của bạn không có lãi nếu tâm lý thị trường chuyển hướng giảm.

Filecoin (FIL): Lựa chọn dựa trên lưu trữ

Filecoin khác biệt so với khai thác dựa trên chứng minh công việc truyền thống. Thay vì giải các câu đố toán học, thợ mỏ kiếm phần thưởng bằng cách cung cấp dung lượng lưu trữ cho người dùng mạng lưới. Cơ chế đồng thuận gọi là Proof of Space-Time thưởng cho việc lưu trữ và truy xuất dữ liệu đáng tin cậy theo thời gian.

Điều này đòi hỏi phần cứng khác: bạn cần các thiết bị lưu trữ nhanh, không cần xử lý tính toán nặng. Các thợ mỏ Filecoin chạy phần mềm Lotus để tham gia. Lợi ích là phần cứng có giá trị sử dụng phụ—thiết bị lưu trữ của bạn vẫn phục vụ khách hàng ngay cả khi giá FIL giảm mạnh. Thách thức là chi phí thiết lập lớn và duy trì hạ tầng đáng tin cậy.

Ravencoin (RVN): Lựa chọn công bằng theo thiết kế

Ravencoin được thiết kế đặc biệt để chống ASIC, nhằm phát hành và chuyển nhượng tài sản. Thuật toán KawPow vẫn có thể khai thác bằng GPU, mặc dù các nhà phát triển ASIC liên tục phát triển. Thợ mỏ thường dùng card Nvidia GTX 1080 Ti hoặc các dòng mới hơn cùng phần mềm KawPow Miner hoặc T-Rex Miner.

RVN phù hợp với những ai coi trọng tính phi tập trung—nếu ASIC chiếm ưu thế, cộng đồng đã từng hard-fork để duy trì khả năng khai thác GPU. Triết lý quản trị này khác với cạnh tranh thị trường thuần túy, cung cấp một dạng bảo vệ chống tập trung khai thác.

Các yếu tố quyết định khai thác gì

Quyết định của bạn nên dựa trên các yếu tố sau theo thứ tự ưu tiên:

Độ khó mạng và phần cứng của bạn: Độ khó cao đòi hỏi nhiều tài nguyên tính toán hơn, làm tăng chi phí điện năng. Nghiên cứu độ khó hiện tại so với cấu hình phần cứng của bạn để ước lượng khả năng sinh lợi. Một đồng coin có giá trị cao nhưng độ khó vượt quá khả năng của phần cứng, thì nên bỏ qua.

Chi phí điện năng tại khu vực của bạn: Khai thác là hoạt động arbitrage năng lượng. Nếu giá điện cao (trên 0,08-0,10 USD/kWh), bạn nên tập trung vào các đồng có giá trị cao, độ khó thấp hoặc xem xét di chuyển—một số thợ mỏ hoạt động ở các vùng có giá điện 1-3 cent nhờ thủy điện hoặc địa nhiệt.

Tương thích phần cứng và tuổi thọ: Phần cứng ASIC trở nên lỗi thời trong vòng 2-3 năm khi các nhà sản xuất ra các mẫu mới nhanh hơn 30-50%. Khai thác GPU có thể dùng lâu dài hơn vì card đồ họa có mục đích sử dụng phụ. Tính toán chi phí phần cứng phân bổ theo tuổi thọ dự kiến để đánh giá lợi nhuận.

Giá thị trường và biến động: Bitcoin và Litecoin có độ ổn định tương đối nhờ vốn hóa thị trường và sự chú ý của pháp luật. Các đồng nhỏ hơn như RVN hoặc ZEC có độ biến động cao hơn, có thể biến lợi nhuận thành lỗ trong vài tuần. Thời gian khai thác của bạn nên phù hợp với hồ sơ biến động của đồng coin.

Môi trường và quy định pháp luật: Khai thác dựa trên proof-of-work tiêu thụ nhiều năng lượng. Một số khu vực đang áp dụng thuế carbon hoặc hạn chế khai thác. Cân nhắc xem khu vực của bạn có thân thiện với khai thác hay không, và bạn có thoải mái với dấu chân carbon của hoạt động không.

Phần thưởng khối và sự hỗ trợ cộng đồng: Các đồng có cộng đồng yếu có nguy cơ trở nên lỗi thời. Kiểm tra hoạt động trên GitHub, sự tham gia trên mạng xã hội và lộ trình phát triển. Một đồng có phần thưởng khối cao nhưng cộng đồng ngày càng yếu sẽ cuối cùng trở nên vô giá trị để khai thác.

Bắt đầu: Những điều cần thiết để thiết lập khai thác của bạn

Bước 1: Chọn đồng coin mục tiêu dựa trên các yếu tố trên, không phải theo đám đông hay FOMO. Sử dụng các công cụ tính lợi nhuận khai thác như CoinWarz hoặc NiceHash, nhập chi phí điện, cấu hình phần cứng và độ khó coin để dự đoán lợi nhuận hàng tháng.

Bước 2: Mua phần cứng phù hợp. Đối với các đồng ASIC (Bitcoin, Litecoin, Zcash), nghiên cứu các máy khai thác thế hệ mới phù hợp ngân sách. Đối với các đồng GPU (ETC, Dogecoin, Ravencoin), đánh giá giữa card cũ và mới—đôi khi GPU doanh nghiệp đã qua sử dụng mang lại giá trị tốt hơn. Đối với Filecoin, thiết kế hạ tầng lưu trữ cẩn thận.

Bước 3: Thiết lập ví tiền điện tử riêng biệt hỗ trợ đồng coin bạn chọn. Không dùng chung ví cho nhiều coin hoặc trộn khai thác và giao dịch. Ví lạnh (ví phần cứng hoặc hệ thống offline) giúp bảo vệ thành quả của bạn khỏi bị trộm.

Bước 4: Tải phần mềm khai thác phù hợp với phần cứng và coin của bạn. Phần lớn phần mềm miễn phí và mã nguồn mở; tránh các phần mềm “cao cấp” hứa hẹn lợi nhuận đảm bảo.

Bước 5: Tham gia nhóm khai thác để hợp nhất sức mạnh băm với các thợ mỏ khác. Khai thác đơn lẻ ngày nay gần như không có khả năng tìm ra khối. Các nhóm phổ biến như F2Pool, AntPool, và Ethermine tự động xử lý thanh toán.

Bước 6: Cấu hình mọi thứ một cách cẩn thận. Bắt đầu với cài đặt an toàn, theo dõi nhiệt độ phần cứng, tối ưu dần dần. Nhiều người mới khai thác gây hư hỏng thiết bị do ép xung quá mức hoặc thông gió kém.

Đối mặt với rủi ro khai thác trong năm 2025-2026

Lợi nhuận khai thác đã thu hẹp so với các chu kỳ trước. Hiểu rõ các trở ngại phía trước giúp phân biệt các thợ mỏ thành công và những người bỏ cuộc sau khi thua lỗ:

Chi phí năng lượng tăng cao: Giá điện toàn cầu đang tăng. Lợi nhuận khi điện 0,08 USD/kWh có thể không còn khi lên 0,12 USD. Cố gắng ký hợp đồng dài hạn để giữ giá điện tốt hoặc lên kế hoạch nâng cấp phần cứng khi hiệu quả cải thiện.

Lỗi thời phần cứng nhanh hơn: Các nhà sản xuất ASIC ra các mẫu mới mỗi 12-18 tháng, hiệu quả cao hơn 30-50%. Phần cứng hiện tại sẽ lạc hậu sau 2-3 thế hệ. Dự trữ ngân sách để mua mới và bán lại thiết bị cũ để giảm thiểu tổn thất.

Cạnh tranh mạng tăng cao: Các nhà đầu tư tổ chức khai thác Bitcoin và các đồng thay thế Ethereum ngày càng nhiều, làm độ khó tiếp tục tăng. Dự kiến độ khó tăng 15-20% mỗi năm, làm giảm lợi nhuận của thợ mỏ cá nhân trừ khi giá coin tăng tương ứng.

Chính sách pháp lý không chắc chắn: Lệnh cấm của Trung Quốc năm 2021 cho thấy các quyết định chính trị có thể loại bỏ toàn bộ khu vực khai thác trong chớp mắt. Các khu vực khác cũng có thể theo dõi dựa trên các lý do môi trường hoặc mục tiêu tích hợp hệ thống tài chính. Giữ linh hoạt—đảm bảo hệ thống của bạn có thể khai thác nhiều đồng coin khác nhau nếu có thay đổi pháp lý.

Chu kỳ thị trường: Giá tiền điện tử theo chu kỳ bùng nổ và sụp đổ. Khai thác sinh lợi nhất đúng lúc thị trường giảm mạnh (ít cạnh tranh do hoạt động không sinh lợi). Ngược lại, thị trường tăng thu hút nhiều thợ mỏ mới, làm độ khó tăng đúng lúc giá đạt đỉnh. Chu kỳ này tự củng cố lợi nhuận giảm dần.

Phức tạp kỹ thuật và lừa đảo: Dịch vụ khai thác đám mây thường hoạt động như các mô hình Ponzi, dùng vốn mới để trả cho nhà đầu tư cũ trong khi bí mật đóng cửa hoạt động. Chỉ dùng phần cứng của chính bạn và tham gia các nhóm khai thác uy tín, minh bạch.

Các mối đe dọa an ninh: Các rig khai thác kết nối internet dễ bị malware và botnet tấn công. Dùng máy tính riêng cho khai thác, cập nhật phần mềm thường xuyên, và không dùng mật khẩu email hoặc thông tin thanh toán trên hệ thống khai thác.

Chiến lược dài hạn cho khai thác

Tương lai của khai thác phụ thuộc vào việc nhận thức rằng lợi nhuận theo chu kỳ, không theo tuyến tính. Khai thác gì thay đổi theo từng quý khi điều kiện mạng và giá thị trường biến động. Các thợ mỏ thành công luôn linh hoạt, theo dõi các công cụ tính lợi nhuận hàng tháng và luân chuyển giữa các đồng coin khi cơ hội xuất hiện.

Xây dựng khả năng dự phòng—khả năng chuyển đổi giữa nhiều đồng coin—giúp bảo hiểm chống lại các biến động thị trường và thay đổi quy định. Điều này đòi hỏi học nhiều phần mềm khai thác và duy trì mối quan hệ với nhiều nhóm khai thác, nhưng sự linh hoạt này vô giá.

Yếu tố bị bỏ qua nhiều nhất trong duy trì khai thác là cộng đồng. Các đồng có phát triển tích cực, quản trị minh bạch và người dùng tham gia tích cực thường vượt qua các thời kỳ suy thoái tốt hơn các dự án do nhóm ẩn danh điều hành. Khi chọn khai thác gì, hãy xem xét yếu tố con người bên cạnh các chỉ số kỹ thuật.

Khai thác trong năm 2025-2026 không phải là cơ hội làm giàu nhanh cho phần lớn người tham gia. Nhưng đối với những ai có nguồn điện giá rẻ, kiên nhẫn với chu kỳ thị trường và có kỹ năng kỹ thuật, nó vẫn là con đường khả thi để tích lũy tiền điện tử. Chìa khóa là phân tích kỹ lưỡng quyết định khai thác gì, kỳ vọng thực tế về lợi nhuận và liên tục tối ưu hóa dựa trên điều kiện thay đổi.