Đà phát triển công nghệ Trung Quốc chống chọi lại những khó khăn của suy thoái kinh tế đầu năm 2026

Khi Trung Quốc bước vào năm 2026, đã xuất hiện một sự phân kỳ rõ rệt trên thị trường của nước này: trong khi nền kinh tế rộng lớn đang phải đối mặt với những khó khăn kéo dài như yếu kém trong lĩnh vực bất động sản và tiêu dùng chậm lại, thì ngành công nghệ lại đang trải qua sự tăng trưởng đáng kể, trái ngược hoàn toàn với câu chuyện suy thoái kinh tế. Hiện tượng này phản ánh một sự chuyển đổi căn bản trong sự tập trung của nhà đầu tư về các cơ hội dựa trên đổi mới sáng tạo, báo hiệu rằng các đột phá công nghệ có thể đang định hình lại quỹ đạo kinh tế của Trung Quốc bất chấp những thách thức vĩ mô ngắn hạn.

Sự khác biệt rõ rệt. Chỉ số công nghệ nội địa theo mô hình Nasdaq đã tăng khoảng 13% kể từ đầu năm, trong khi các công ty công nghệ Trung Quốc niêm yết tại Hồng Kông đã tăng khoảng 6%—cả hai đều vượt xa hiệu suất của Nasdaq 100. Sự chênh lệch này nhấn mạnh một điểm quan trọng: trong bối cảnh suy thoái kinh tế, thị trường Trung Quốc ngày càng đặt cược vào tiến bộ công nghệ như là động lực chính cho tăng trưởng trong tương lai.

Đà tăng dựa trên đổi mới sáng tạo vượt qua các yếu tố vĩ mô yếu ớt

Dù thị trường bất động sản yếu và nhu cầu tiêu dùng hạn chế—những chỉ số truyền thống của suy thoái kinh tế—các cổ phiếu công nghệ đã trở thành “ngôi sao sáng” rõ rệt của thị trường. Nguyên nhân đơn giản: các nhà đầu tư đang kỳ vọng vào làn sóng đột phá công nghệ hứa hẹn sẽ thay đổi căn bản vị thế cạnh tranh của Trung Quốc trên thị trường toàn cầu. Kể từ khi DeepSeek giới thiệu các mô hình AI hiệu suất cao, giá cả phải chăng cách đây khoảng một năm, một loạt các đổi mới đã xuất hiện trên nhiều lĩnh vực.

“Thị trường chứng khoán đang báo hiệu rằng tiến bộ công nghệ của Trung Quốc sẽ rất thú vị trong tương lai,” ông Mark Mobius, Giám đốc điều hành Quỹ Cơ hội Mới nổi Mobius, nhận định. “Tham vọng của Trung Quốc là vượt qua Mỹ về công nghệ tiên tiến, đặc biệt trong lĩnh vực chip và trí tuệ nhân tạo, và các khoản đầu tư đang theo đuổi tầm nhìn đó.” Nhận định này phản ánh bản chất của động thái thị trường hiện tại: các cổ phiếu công nghệ tăng giá không phải vì môi trường kinh tế trước mắt đã cải thiện, mà vì các nhà đầu tư nhận thức được một sự chuyển đổi cấu trúc đang diễn ra, sẽ cuối cùng vượt qua áp lực suy thoái hiện tại.

DeepSeek và các đột phá công nghệ khác: Các bước tiến cụ thể

Các công ty Trung Quốc đã đẩy nhanh tốc độ đổi mới sáng tạo trong nhiều lĩnh vực. Ngoài AI, robot thương mại đã thu hút sự chú ý với các ứng dụng ngày càng tinh vi—robot giờ đây tham gia các cuộc thi marathon, thi đấu boxing, và biểu diễn các điệu nhảy truyền thống. Các mô hình ngôn ngữ tiên tiến đang được tích hợp vào các thiết bị sản xuất thế hệ mới, từ dụng cụ công nghiệp chính xác đến taxi bay thử nghiệm.

Quy mô nhu cầu đầu tư thể hiện rõ qua dữ liệu tài chính: một nhóm 33 công ty AI của Trung Quốc đã tăng tổng giá trị thị trường khoảng 732 tỷ USD trong vòng mười hai tháng qua, theo Jefferies Financial Group. Tuy nhiên, Jefferies nhận định còn nhiều tiềm năng tăng trưởng chưa được khai thác, vì toàn bộ ngành AI của Trung Quốc hiện chỉ chiếm khoảng 6,5% vốn hóa thị trường AI của Mỹ. Khoảng cách này cho thấy các nhà đầu tư xem ngành này còn bị đánh giá thấp đáng kể so với tiềm năng tăng trưởng trong tương lai.

Danh mục công nghệ còn mở rộng ngoài AI và robot. Các đột phá trong lĩnh vực du hành vũ trụ thương mại, vật liệu tiên tiến, và hạ tầng tính toán biên đang góp phần thúc đẩy đà phát triển của ngành. Sự đa dạng này giảm phụ thuộc vào một câu chuyện đổi mới duy nhất, cung cấp nhiều hướng tăng trưởng có thể duy trì ngay cả khi điều kiện suy thoái kinh tế kéo dài.

Quỹ IPO và mở rộng thị trường

Sự hứng khởi của thị trường đang chuyển thành các hành động doanh nghiệp cụ thể. Một số công ty công nghệ Trung Quốc gần đây đã hoàn tất các đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) thành công, khuyến khích các công ty khác theo đuổi niêm yết. Các dự án sắp tới gồm có bộ phận xe bay của Xpeng, LandSpace Technology (nhà sản xuất tên lửa và hàng không vũ trụ), và BrainCo (đang định vị mình như một đối thủ tiềm năng của Neuralink trong công nghệ giao diện thần kinh).

Bà Joanna Shen, chuyên gia đầu tư tại JPMorgan Asset Management, nhận định các cơ hội mới nổi ở tầng ứng dụng. “Trung Quốc đặc biệt phù hợp để dẫn đầu xu hướng này, nhờ vào phạm vi ứng dụng rộng lớn trong các thiết bị đeo, thiết bị biên, và nền tảng trực tuyến,” bà giải thích. Phạm vi ứng dụng rộng lớn này cho thấy ngay cả trong bối cảnh suy thoái kinh tế trong các lĩnh vực truyền thống, hệ sinh thái công nghệ vẫn có thể tạo ra tăng trưởng doanh thu đủ lớn để duy trì định giá cao.

Lo ngại về định giá và thắt chặt quy định

Tuy nhiên, đà tăng nhanh đã gây ra những lo ngại hợp lý về tính bền vững. Cambricon Technologies, nhà sản xuất chip AI của Trung Quốc cạnh tranh trực tiếp với Nvidia, đang giao dịch với mức giá khoảng 120 lần lợi nhuận dự kiến—một mức cao đáng kể. Chỉ số theo dõi các công ty robot Trung Quốc cũng có định giá vượt quá 40 lần lợi nhuận dự kiến, cao hơn nhiều so với mức 25 lần của Nasdaq 100. Những mức định giá cao này đặt ra câu hỏi liệu sự hưng phấn đã đẩy giá quá cao hay chưa, đặc biệt khi Trung Quốc đang đối mặt với suy thoái trong các lĩnh vực khác có thể làm giảm tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp.

Các cơ quan quản lý tài chính Trung Quốc đã phản ứng thận trọng, áp dụng các biện pháp kiểm soát chặt chẽ hơn về tài chính ký quỹ—một tín hiệu rõ ràng về mối lo ngại về các hoạt động đầu cơ quá mức trong cổ phiếu công nghệ. Các biện pháp này nhằm hạn chế đòn bẩy tài chính, đồng thời không làm mất đi sự quan tâm thực sự của nhà đầu tư đối với ngành.

Tuy nhiên, các ý kiến phản biện cho rằng các định giá cao này có thể vẫn hợp lý. “Phương pháp tiếp cận tiết kiệm chi phí của Trung Quốc đối với AI có thể mang lại kết quả nhanh hơn so với Mỹ,” ông Tilly Zhang, nhà phân tích công nghệ tại Gavekal Research, nhận định. “Đà tiến của công nghệ tại Trung Quốc đã khuyến khích tập trung vào các mô hình đủ khả năng, giá cả phải chăng hơn thay vì mở rộng không giới hạn.” Câu chuyện về hiệu quả này có thể hỗ trợ các mức định giá cao hơn nếu các công ty Trung Quốc có thể chứng minh tỷ suất lợi nhuận trên vốn đầu tư vượt trội so với các đối thủ toàn cầu.

Các yếu tố thúc đẩy trong tương lai và triển vọng thị trường

Nhiều yếu tố thúc đẩy có thể củng cố đà tăng hiện tại của thị trường. Việc DeepSeek dự kiến ra mắt mô hình R2 trong quý này được kỳ vọng sẽ mang lại hiệu suất hàng đầu với chi phí giảm đáng kể, có thể làm thay đổi động thái cạnh tranh một lần nữa. Bloomberg Intelligence cho rằng sự ra mắt này có thể khẳng định lại vị thế của Trung Quốc như một đối thủ công nghệ chính của Mỹ trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo.

Kế hoạch phát triển kinh tế 5 năm mới nhất của Trung Quốc, nhấn mạnh tự chủ công nghệ và đã được công bố gần đây, có thể tạo thêm niềm tin cho các nhà đầu tư. Khung chính sách này rõ ràng ưu tiên phát triển chất bán dẫn, tiến bộ AI, và hỗ trợ hệ sinh thái đổi mới—các cam kết mang tính thể chế phù hợp với xu hướng thị trường hiện tại.

Bà Vivian Lin Thurston, quản lý danh mục đầu tư tại William Blair Investment, duy trì sự lạc quan thận trọng: “Tôi dự đoán sẽ có nhiều cơ hội đầu tư hấp dẫn trong các lĩnh vực internet, AI, phần cứng bán dẫn, robot, tự động hóa và công nghệ sinh học, đặc biệt nếu tăng trưởng lợi nhuận trong các ngành công nghệ xuất khẩu tăng tốc.” Phân tích của bà cho thấy ngay cả khi suy thoái kinh tế gây khó khăn cho nền kinh tế truyền thống của Trung Quốc, đà tăng lợi nhuận của ngành công nghệ có thể bù đắp cho các lo ngại về tăng trưởng chung.

Điều căn bản rõ ràng: trong bối cảnh áp lực suy thoái kinh tế, thị trường Trung Quốc đã xác định công nghệ là động lực khả thi nhất cho sự thịnh vượng bền vững. Liệu niềm tin này có được chứng minh hay không phụ thuộc vào khả năng các đổi mới hiện đang thu hút sự chú ý của nhà đầu tư có thể tạo ra lợi nhuận thương mại đủ lớn để xứng đáng với các mức định giá hiện tại hay không—một thử thách sẽ được kiểm chứng trong những năm tới.