Thuế của Trump tiết lộ một sự thay đổi đáng chú ý trong động thái của thị trường—Nhưng mối quan ngại thực sự còn sâu xa hơn

Các biến động gần đây của thị trường chứng khoán đã gửi một thông điệp rõ ràng: khi Tổng thống Trump công bố các mức thuế vào tháng 4, các chỉ số chính đã trải qua một trong những đợt giảm mạnh hai ngày tồi tệ nhất trong lịch sử. Cả S&P 500 và Nasdaq Composite đều giảm mạnh trước khi một phần các mức thuế đó được điều chỉnh để tránh rơi hoàn toàn vào vùng thị trường gấu. Trong khi sự hoảng loạn ban đầu đã lắng xuống, những tác động lan tỏa rõ ràng đang bắt đầu thể hiện trong dữ liệu kinh tế thực tế—và điều này đang đặt ra những câu hỏi nghiêm trọng về khả năng duy trì các định giá cổ phiếu hiện tại.

Vấn đề thực sự không còn nằm ở các tiêu đề nữa. Đó là những gì đang diễn ra bên dưới bề mặt trong ví tiền của người tiêu dùng và biên lợi nhuận của các doanh nghiệp.

Chi phí Thuế Quan Thực Sự Được Truyền Đến Người Tiêu Dùng Như Thế Nào (Spoiler: Không Như Chính Quyết Định Của Chính Phủ Dự Đoán)

Khi chính quyền Trump công bố các mức thuế rộng rãi, tuyên bố của họ rất rõ ràng: các quốc gia và nhà cung cấp nước ngoài sẽ gánh chịu chi phí, chứ không phải người tiêu dùng Mỹ. Thực tế đã cho thấy một câu chuyện khác.

Một nghiên cứu gần đây của Viện Kiel cho thấy khoảng 96% chi phí thuế quan do doanh nghiệp và người tiêu dùng Mỹ gánh chịu. Điều này cũng được các nghiên cứu độc lập từ Đại học Harvard và Trường Kinh doanh của Đại học Chicago xác nhận. Ngay cả các nhà kinh tế của Goldman Sachs, dù lạc quan hơn một chút, cũng ước tính rằng người tiêu dùng sẽ chịu đựng từ 55% đến 70% chi phí—với các doanh nghiệp gánh thêm khoảng 22% còn lại.

Dữ liệu cho thấy các nhà nhập khẩu không chỉ giữ nguyên giá bán; họ còn cắt giảm khối lượng vận chuyển. Điều này cho thấy người tiêu dùng sẽ phải đối mặt với ít lựa chọn hơn và giá cả cao hơn—một cú đấm kép vào ngân sách gia đình.

Phòng Thí nghiệm Ngân sách Yale dự đoán giá tiêu dùng sẽ tăng 1,2% vào năm 2026 chủ yếu do áp lực từ thuế quan. Để so sánh, đó là một phần không nhỏ trong lạm phát hàng năm của một nền kinh tế đã và đang phải đối mặt với các vấn đề về chi phí sinh hoạt.

Suy Thoái Kinh Tế Đã Bắt Đầu Thể Hiện Trong Hành Vi Người Tiêu Dùng

Báo cáo doanh số bán lẻ tháng 12 đã cảnh báo rõ ràng: chi tiêu vẫn giữ nguyên so với tháng 11, thấp hơn nhiều so với dự đoán tăng 0,4% của các nhà phân tích. Sự yếu kém này rất quan trọng vì nền kinh tế Mỹ phụ thuộc nhiều vào chi tiêu của người tiêu dùng để thúc đẩy tăng trưởng và lợi nhuận doanh nghiệp.

Dưới đây là phép tính đáng lo ngại: Phòng Thí nghiệm Ngân sách Yale ước tính thuế quan sẽ tạo ra tác động tiêu cực 0,4 điểm phần trăm đối với tăng trưởng GDP thực vào năm 2026. Đồng thời, tỷ lệ thất nghiệp có thể tăng 0,6 điểm phần trăm. Một nền kinh tế yếu đi thường gây áp lực giảm giá trị cổ phiếu—nhưng thị trường hiện đang đối mặt với một thử thách còn lớn hơn.

Cảnh Báo Về Định Giá Không Thể Bỏ Qua

Điều khiến thị trường chứng khoán phải lo lắng là: chỉ số S&P 500 đang giao dịch ở mức PE điều chỉnh theo chu kỳ (CAPE) là 40. Đối với những ai chưa quen với chỉ số này, CAPE trung bình tính lợi nhuận của một công ty trong 10 năm qua (đã điều chỉnh lạm phát) rồi chia cho giá thị trường hiện tại. Chỉ số này được thiết kế để loại bỏ các biến động lợi nhuận ngắn hạn và cho thấy liệu cổ phiếu có đắt hay rẻ dựa trên lịch sử.

Chỉ số CAPE 40 chỉ mới đạt được một lần trước đây—vào đỉnh của bong bóng dot-com khoảng năm 2000. Các chỉ số CAPE cao hơn thường liên quan đến khả năng sinh lợi trong tương lai thấp hơn rõ rệt. Thách thức rõ ràng là: các công ty sẽ cần phải tăng trưởng lợi nhuận nhanh hơn nhiều so với mức trung bình lịch sử để hợp lý hóa mức giá hiện tại. Nhưng một nền kinh tế tiêu dùng chậm lại và thị trường lao động thắt chặt khiến việc đạt được mức tăng trưởng lợi nhuận vượt trội ngày càng khó khăn.

Sự kết hợp giữa định giá cao và các khó khăn kinh tế do thuế quan gây ra tạo ra một bối cảnh không mấy thuận lợi cho lợi nhuận cổ phiếu trong năm tới.

Những Cơ Hội Có Thể Tìm Thấy Dù Vẫn Có Lo Ngại Vĩ Mô

Dù còn nhiều lo ngại về vĩ mô, không phải tất cả các lĩnh vực đều bị đóng băng. Một tác động ngay lập tức của các tuyên bố về thuế quan là đồng USD yếu đi so với các đồng tiền khác. Các công ty có doanh thu lớn từ quốc tế đã hưởng lợi từ xu hướng này trong quý trước, ghi nhận mức tăng trưởng lợi nhuận mạnh hơn so với các đối thủ chủ yếu tập trung vào thị trường nội địa theo dữ liệu của FactSet Insight.

Xu hướng này có thể tiếp tục duy trì đến giữa tháng 4, nhưng quan trọng hơn, các công ty Mỹ có hoạt động quốc tế đáng kể có thể tiếp tục vượt trội. Thêm vào đó, người tiêu dùng ở châu Âu và châu Á có thể duy trì tốt hơn so với các đối thủ Mỹ đang phải đối mặt với giá cả tăng do thuế quan, làm cho các nguồn doanh thu quốc tế trở nên ổn định hơn.

Các cổ phiếu châu Âu và Nhật Bản đang giao dịch ở mức định giá hợp lý hơn nhiều so với các cổ phiếu Mỹ. Thị trường chứng khoán quốc tế không mang theo mức định giá cao như các chỉ số Mỹ, điều này có thể mang lại cơ hội tốt hơn cho các nhà đầu tư kỷ luật đang tìm kiếm giá trị so với việc đặt cược quá mức vào các chỉ số Mỹ đang tiến tới mức cao kỷ lục.

Kết Luận: Năm 2026 Yêu Cầu Các Điều Chỉnh Chiến Lược

Những biến động rõ rệt của thị trường chứng khoán trong những tháng gần đây cho thấy rằng kỷ nguyên thuế quan mang lại hậu quả kinh tế thực sự—không chỉ là sân khấu chính trị. Khi chi tiêu của người tiêu dùng giảm nhiệt, áp lực thất nghiệp gia tăng và các định giá ở mức cao chưa từng có trong lịch sử, môi trường để đạt được lợi nhuận chung của thị trường đã thu hẹp đáng kể.

Những nhà đầu tư có tầm nhìn dài hạn vẫn có thể tìm thấy các cơ hội, nhưng những ngày xem toàn bộ thị trường là hấp dẫn về giá có vẻ đã kết thúc. Việc chọn lọc đầu tư vào các doanh nghiệp quốc tế, các công ty có doanh thu lớn từ nước ngoài, và các thị trường đang giao dịch ở mức định giá hợp lý hơn có thể mang lại cân bằng rủi ro-lợi nhuận tốt hơn so với việc đặt cược quá mức vào chỉ số thị trường Mỹ rộng lớn.