Tại sao cổ phiếu có thể sụp đổ vào năm 2026? Thuế quan của Trump và cảnh báo của Fed báo động

Triển vọng về một đợt điều chỉnh lớn của thị trường đang đe dọa các nhà đầu tư khi nhiều áp lực kinh tế hội tụ. Phố Wall đối mặt với sự hội tụ của các rủi ro: định giá cổ phiếu ở mức cao lịch sử vào thời điểm các chính sách thuế quan đe dọa làm suy yếu tăng trưởng kinh tế. Sự kết hợp này đặt ra câu hỏi quan trọng cho các nhà đầu tư: liệu năm 2026 có thể là năm thị trường chứng khoán sụp đổ sau nhiều năm tăng trưởng?

Lãnh đạo Cục Dự trữ Liên bang ngày càng lên tiếng về các rủi ro thị trường. Tháng 9, Chủ tịch Jerome Powell mô tả giá cổ phiếu là “định giá khá cao”, một lời cảnh báo mà ban đầu một số nhà đầu tư xem nhẹ khi thị trường tiếp tục đà tăng, tăng khoảng 3% kể từ khi ông cảnh báo. Đến tháng 11, Báo cáo Tài chính Ổn định của Cục Dự trữ Liên bang đã nâng cao mối lo ngại, ghi nhận rằng chỉ số S&P 500 đang giao dịch ở mức định giá “gần mức cao nhất trong phạm vi lịch sử của nó.”

Tình hình còn trở nên tồi tệ hơn vào năm 2026. Dữ liệu gần đây cho thấy hệ số PE dự phóng quanh mức 22, cao hơn nhiều so với trung bình 10 năm là 18,8. Mức định giá cao này chỉ mới xuất hiện lần thứ ba trong bốn thập kỷ qua khi cổ phiếu đạt đỉnh cao như vậy. Hai đợt trước đó — bong bóng dot-com và giai đoạn đại dịch Covid-19 — đều đi trước các đợt suy thoái thị trường nghiêm trọng, với chỉ số S&P 500 giảm lần lượt 49% và 34%.

Định Giá Đến Ngưỡng Nguy Hiểm Khi Cổ Phiếu Tăng Vọt

Khi hệ số P/E dự phóng tăng cao như vậy, cổ phiếu được xem là đắt đỏ ngay cả khi chưa xét đến khả năng lợi nhuận của công ty có đáp ứng các dự báo lạc quan của Phố Wall hay không. Mối lo ngại càng tăng lên khi các nhà phân tích có thể đánh giá quá cao lợi nhuận tương lai — điều này hoàn toàn có thể xảy ra trong bối cảnh kinh tế hiện tại.

Theo tiêu chuẩn lịch sử, thị trường đang định giá quá mức sự hoàn hảo. Các nhà đầu tư gần như đang đặt cược rằng các ước tính lợi nhuận dự phóng sẽ chính xác như dự báo. Tuy nhiên, bất kỳ sự thất vọng nào về lợi nhuận doanh nghiệp cũng có thể gây ra một sự đảo chiều mạnh mẽ. Thị trường đã từng trải qua hai lần định giá cực đoan như vậy, và cả hai lần đều kết thúc bằng những tổn thất đau đớn cho các cổ đông cố gắng duy trì lợi nhuận.

Môi trường hiện tại không còn nhiều dư địa cho sai lầm. Một sự hụt lợi nhuận nhỏ có thể dẫn đến các đợt bán tháo lớn hơn. Kết hợp với các rủi ro khác đang nổi lên, định giá cao không còn chỉ là mối lo ngại mà còn có thể trở thành chất xúc tác cho áp lực giảm giá đáng kể.

Chi Phí Thật Của Thuế Quan: Người tiêu dùng và doanh nghiệp Mỹ gánh chịu

Chính sách thuế quan của Tổng thống Trump đã cơ bản định hình lại bối cảnh thương mại. Thuế trung bình trên hàng nhập khẩu của Mỹ đã tăng gấp khoảng năm lần, lên khoảng 13% — mức chưa từng thấy trong gần một thế kỷ. Trong khi các quan chức chính phủ cho rằng các nhà sản xuất nước ngoài chịu gánh nặng chính, các nghiên cứu kinh tế gần đây cho thấy câu chuyện khác.

Một tổng quan các nghiên cứu mới nhất cho thấy sự đồng thuận rõ ràng: các công ty và người tiêu dùng Mỹ đang gánh chịu phần lớn chi phí. Nghiên cứu của Cục Nghiên cứu Kinh tế Quốc gia ước tính rằng các thực thể Mỹ đã trả 94% thuế quan áp đặt trong năm 2025. Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York cũng đi đến kết luận tương tự, cho biết các doanh nghiệp và người tiêu dùng Mỹ đã chịu 86% chi phí thuế quan vào tháng 11, trong khi các nhà xuất khẩu nước ngoài chỉ chịu 14%. Phân tích của Viện Kiel còn nghiêm trọng hơn: chỉ 4% chi phí thuế quan rơi vào các nhà xuất khẩu nước ngoài, còn người Mỹ gánh 96%.

Ngay cả Văn phòng Ngân sách Quốc hội cũng xác nhận xu hướng này, dự báo rằng các nhà xuất khẩu nước ngoài chỉ chịu 5% chi phí thuế quan trong tương lai, phần còn lại 95% sẽ do các doanh nghiệp và người tiêu dùng Mỹ gánh chịu.

Cơ chế kinh tế khá rõ ràng: mỗi đô la bị rút khỏi nền kinh tế do chi phí thuế quan chính là mất đi khả năng mua sắm của nền kinh tế Mỹ. Khi các doanh nghiệp và người tiêu dùng có ít khả năng chi tiêu hơn, tăng trưởng kinh tế tất yếu sẽ chậm lại. Đây không phải là suy đoán — đó là nguyên lý kinh tế vĩ mô cơ bản được phản ánh qua nhiều nghiên cứu.

Tăng trưởng Kinh tế Gặp Khó Khăn: Làm thế nào gánh nặng thuế quan có thể kích hoạt suy thoái thị trường

Văn phòng Ngân sách Quốc hội đã đưa ra dự báo rõ ràng: các mức thuế của chính quyền Trump sẽ làm giảm GDP thực so với mức nó sẽ có nếu không có các chính sách này. Tăng trưởng kinh tế chậm lại sẽ trực tiếp làm giảm tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp. Vì cổ phiếu về cơ bản được định giá theo bội số lợi nhuận của công ty, dự báo lợi nhuận giảm sẽ tạo ra con đường rõ ràng dẫn đến giá cổ phiếu thấp hơn.

Áp lực kinh tế này đến vào thời điểm tồi tệ nhất. Chỉ số S&P 500 đã giao dịch ở mức định giá cao, không còn dư địa cho thất vọng. Thêm vào đó, gánh nặng của sự chậm lại kinh tế do thuế quan gây ra khiến kịch bản trở nên ngày càng đáng lo ngại.

Hãy xem xét phép tính: nếu các ước tính lợi nhuận dự phóng giả định tăng trưởng kinh tế khỏe mạnh, nhưng thực tế các mức thuế làm chậm lại tăng trưởng, thì các nhà phân tích đã đánh giá quá cao thành phần lợi nhuận trong định giá cổ phiếu. Kết quả có thể là sự co hẹp đáng kể về định giá. Trong các kịch bản tồi tệ nhất, khi tác động của thuế quan còn nghiêm trọng hơn dự kiến, việc cổ phiếu sụp đổ từ mức cao hiện tại không còn chỉ là khả năng mà ngày càng trở thành khả năng cao hơn.

Sự hội tụ của hai rủi ro — định giá đã cao và các áp lực kinh tế mới nổi lên — tạo ra điều kiện đã từng dẫn đến các đợt điều chỉnh lớn của thị trường trong quá khứ. Thời kỳ dot-com có định giá cao; giai đoạn Covid chứng kiến sự gián đoạn lớn. Chu kỳ này kết hợp các yếu tố của cả hai mối lo ngại đó.

Định hướng rủi ro: Chiến lược thông minh trước khi thị trường sụp đổ

Bạn có nên bán toàn bộ danh mục đầu tư ngay lập tức không? Tuyệt đối không. Cố gắng dự đoán thời điểm thị trường thoát ra đã từng phá hủy nhiều của cải hơn là bảo vệ chúng. Thị trường có thể gây bất ngờ cho nhà đầu tư bằng sức mạnh không ngờ, và việc thoát ra đúng thời điểm rồi quay lại là điều cực kỳ khó thực hiện.

Tuy nhiên, cần thận trọng hợp lý. Hãy xem xét các chiến lược bảo vệ: bắt đầu mở vị thế từ từ thay vì bỏ hết vốn vào một lần; duy trì các vị thế trong danh mục mà bạn có thể giữ vững qua các đợt điều chỉnh mạnh mà không hoảng loạn bán tháo; tránh bị cám dỗ đuổi theo hiệu suất hiện tại của thị trường khi định giá đã cao.

Một yếu tố giảm thiểu cần đề cập là: các tiến bộ trong trí tuệ nhân tạo có thể bù đắp cho sự yếu kém của kinh tế do chính sách thuế gây ra. Nếu các đột phá AI đủ để thúc đẩy năng suất lao động và lợi nhuận doanh nghiệp, nền kinh tế có thể tránh được sự chậm lại đáng kể bất chấp các rủi ro thuế quan. Trong kịch bản lạc quan đó, cổ phiếu tránh được kịch bản sụp đổ mặc dù định giá cao.

Tuy nhiên, đặt cược hoàn toàn vào khả năng AI bù đắp tác động của thuế quan là rủi ro lớn. Một cách tiếp cận cân bằng hơn là thừa nhận cả rủi ro và cơ hội, điều chỉnh vị thế danh mục phù hợp — bắt đầu với các vị thế nhỏ hơn, đa dạng hóa qua các ngành và loại tài sản, và giữ sẵn tiền mặt để tận dụng các cơ hội từ các đợt điều chỉnh.

Điều cốt lõi: sự hội tụ của cổ phiếu đắt đỏ và áp lực kinh tế do thuế quan tạo ra môi trường rủi ro đáng kể mà các nhà đầu tư cần tôn trọng, đồng thời tránh rơi vào bẫy dự đoán thị trường theo thời điểm, điều đã khiến nhiều nhà đầu tư mất mát lớn trong lịch sử.