Có một chuyện luôn rất thú vị. Một người tên là Nakamoto Satoshi, đã thay đổi thế giới bằng một tệp PDF dài 9 trang, rồi biến mất — 15 năm không dấu vết. Không ai biết ông là ai.

Vào ngày 31 tháng 10 năm 2008, cái tên này xuất hiện trên danh sách email mật mã học. Ông đăng một bài báo có tiêu đề "Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System". Hai tháng sau, mạng lưới Bitcoin ra mắt, khối khai thác đầu tiên được đào. Nakamoto Satoshi để lại một dòng chữ trong đó: "The Times 03/Jan/2009 Chancellor on brink of second bailout for banks" — Bộ trưởng Tài chính Vương quốc Anh đang tiến hành gói cứu trợ thứ hai cho các ngân hàng. Điều này không chỉ là công nghệ, mà còn như một tuyên ngôn.

Trong hai năm tiếp theo, ông gần như đã thực hiện tất cả các công việc tiên phong. Viết phần mềm khách hàng đầu tiên, vận hành nút đầy đủ, giúp người khác khai thác, gửi BTC đầu tiên cho nhà phát triển Hal Finney. Rồi năm 2010, ông giao tất cả cho người khác. Đến tháng 4 năm 2011, câu cuối cùng: "Tôi đã chuyển sang việc khác." Và từ đó đến nay, ông im lặng.

Có một con số rất đáng để suy nghĩ. Ước tính Nakamoto Satoshi đã khai thác khoảng 1 triệu BTC. Theo giá hiện tại, trị giá khoảng hơn 100 tỷ USD. Nhưng suốt 15 năm, chưa từng di chuyển một đồng nào. Không chuyển khoản, không tiêu dùng, như bị đóng băng trong thời gian.

Về danh tính của ông, cộng đồng luôn có nhiều suy đoán. Có người cho rằng là Hal Finney — nhà mật mã học đầu tiên nhận Bitcoin, tình cờ sống gần Dorian Nakamoto. Cũng có người chỉ ra Nick Szabo, người đã tạo ra "Bit Gold" từ năm 2005, phong cách viết rất giống Nakamoto. Hashcash do Adam Back phát minh cũng được trích trong whitepaper của Bitcoin, ông cũng là nghi phạm. Thậm chí có người nói là Elon Musk hoặc Peter Thiel. Nguy hiểm nhất là Craig Wright tự xưng là Nakamoto, từng ra tòa, nhưng chưa từng ký bằng khóa riêng của Nakamoto — điều này có thể chứng minh danh tính trong tích tắc. Cộng đồng nhà phát triển phần lớn không tin ông.

Có một giả thuyết âm mưu nói rằng là NSA. Thuật toán mã hóa chính của Bitcoin SHA-256 thực sự do NSA thiết kế, thời điểm ra mắt đúng sau cuộc khủng hoảng tài chính 2008, biến mất rất gọn gàng. Nhưng điều này đi ngược lại với tinh thần "phi tập trung" của Bitcoin, và không có bằng chứng rõ ràng.

Tôi nghĩ điều thú vị nhất nằm ở chỗ này. Nakamoto Satoshi đã cung cấp cho thế giới một bộ mã nguồn, rồi chọn cách biến mất. Không tìm kiếm danh tiếng, không rút tiền, không nắm quyền. Có lẽ đó chính là điều quan trọng nhất — sự tồn tại của Bitcoin hoàn toàn không phụ thuộc vào bất kỳ người sáng lập nào. Nó dựa trên toán học, mã nguồn và cộng đồng. Đó là lý do tại sao nó không thể bị phá hủy. Có thể Nakamoto hiểu rằng, một khi ông xuất hiện, ông sẽ trở thành rủi ro. Giữ bí ẩn, ngược lại, là cách tốt nhất để bảo vệ chính những gì ông đã tạo ra.