Gần đây phát hiện ra một hiện tượng khá thú vị, ngày càng nhiều người bàn luận về việc đổi tiền mặt yên Nhật. Cuối năm ngoái, tỷ giá TWD/JPY đạt 4.85, nhiều người bắt đầu xem xét nghiêm túc việc này, nhưng thực ra đa số lại không biết mình đang mất tiền.

Đầu tiên nói về lý do tại sao phải đổi yên Nhật. Nhiều người nghĩ chỉ để đi du lịch nước ngoài, nhưng thực ra mục đích sử dụng yên Nhật còn vượt xa tưởng tượng. Ngoài nhu cầu du lịch mua sắm, mua hộ, du học, từ góc độ đầu tư, yên Nhật là một trong ba đồng tiền trú ẩn an toàn lớn nhất toàn cầu (hai đồng còn lại là đô la Mỹ và franc Thụy Sĩ). Kinh tế Nhật ổn định, nợ thấp, khi thị trường biến động, dòng tiền sẽ chảy vào yên Nhật để trú ẩn. Bạn thử nghĩ xem, năm 2022, khi xung đột Nga-Ukraine xảy ra, yên Nhật tăng 8% trong một tuần, trong khi thị trường chứng khoán giảm 10%, đó chính là sức mạnh của việc phòng ngừa rủi ro. Đối với nhà đầu tư Đài Loan, đổi yên Nhật không chỉ để vui chơi, mà còn để bảo vệ tài sản.

Thêm nữa, Nhật Bản duy trì lãi suất siêu thấp (chỉ 0.5%), khiến yên Nhật trở thành "đồng tiền vay mượn", nhiều người vay yên Nhật để đổi lấy đô la Mỹ có lãi suất cao hơn, chênh lệch lợi nhuận lên tới 4%. Khi rủi ro tăng cao, họ sẽ đóng vị thế và mua lại yên Nhật. Tất cả những điều này là lý do tại sao tôi nghĩ hiện tại đáng để nghiên cứu kỹ việc đổi tiền mặt yên Nhật.

Nhưng đây mới là điểm then chốt — nhiều người nghĩ chỉ cần ra ngân hàng là xong, không biết rằng chênh lệch tỷ giá cũng có thể khiến bạn phải trả thêm vài trăm đồng. Tôi đã tổng hợp bốn cách để bạn xem, tính theo chi phí thực tế, sự khác biệt thật sự không nhỏ.

Cách thứ nhất là đổi tiền truyền thống tại quầy. Mang tiền mặt TWD đến ngân hàng hoặc quầy tại sân bay để đổi lấy tiền mặt yên Nhật. Nghe có vẻ đơn giản, nhưng vấn đề là dùng "tỷ giá bán ra tiền mặt", chênh lệch khoảng 1-2% so với tỷ giá giao ngay, cộng thêm phí dịch vụ, đổi 50.000 TWD sẽ lỗ khoảng 1.500 đến 2.000 đồng. Cách này tôi chỉ khuyên dùng như phương án dự phòng, ví dụ như khi cần gấp tại sân bay.

Cách thứ hai là đổi ngoại tệ trực tuyến rồi rút tiền mặt tại quầy. Qua app ngân hàng hoặc ngân hàng trực tuyến chuyển TWD sang yên Nhật, dùng "tỷ giá bán ra giao ngay", tốt hơn khoảng 1% so với tỷ giá bán tiền mặt. Nếu muốn lấy tiền mặt thì đến ngân hàng hoặc ATM ngoại tệ rút, sẽ phát sinh phí nhưng chi phí giảm xuống còn 500 đến 1.000 đồng. Phương pháp này phù hợp với người có kinh nghiệm về ngoại hối, có thể chia nhỏ mua vào, trung bình giá thành.

Cách thứ ba là chuyển đổi ngoại tệ trực tuyến. Không cần tài khoản ngoại tệ, chỉ cần điền thông tin trên website ngân hàng, sau khi chuyển tiền, mang chứng minh nhân dân và giấy thông báo giao dịch đến quầy để nhận. Ngân hàng Đài Loan và Ngân hàng Mega cung cấp dịch vụ này, thậm chí có thể đặt lịch hẹn lấy tại chi nhánh sân bay. Dịch vụ "Easy mua" của Ngân hàng Đài Loan còn miễn phí phí dịch vụ, tỷ giá cũng ưu đãi khoảng 0.5%, đổi 50.000 TWD chỉ lỗ 300 đến 800 đồng. Đây là cách tôi khuyên dùng nhất trước khi đi du lịch, đặc biệt tại sân bay Đào Viên có 14 điểm của Ngân hàng Đài Loan.

Cách thứ tư là ATM ngoại tệ. Dùng thẻ chip tài chính rút tiền 24/24, phí liên ngân hàng chỉ 5 đồng, trừ trực tiếp từ tài khoản TWD. ATM ngoại tệ của Ngân hàng Sài Gòn Thương Tín còn có hạn mức 150.000 TWD/ngày. Nhược điểm là điểm rút hạn chế (chỉ khoảng 200 điểm trên toàn quốc), vào giờ cao điểm dễ hết tiền mặt, chi phí khoảng 800 đến 1.200 đồng.

Nói chung, nếu bạn chỉ có ngân sách từ 5 đến 20 triệu đồng, tôi đặc biệt khuyên dùng phương pháp kết hợp — kết hợp chuyển đổi ngoại tệ trực tuyến với ATM ngoại tệ, vừa hưởng tỷ giá tốt, vừa linh hoạt.

Hiện tại, đổi yên Nhật có hợp lý không? Câu trả lời của tôi là "có, nhưng nên chia nhỏ". Cuối năm ngoái, tỷ giá TWD/JPY là 4.85, so với đầu năm là 4.46, tăng giá khoảng 8.7%, lợi nhuận từ đổi yên Nhật đã khá hấp dẫn. Ngân hàng trung ương Nhật dự kiến tăng lãi suất, Mỹ bước vào chu kỳ giảm lãi suất, tất cả đều hỗ trợ cho yên Nhật. Nhưng biến động ngắn hạn vẫn có thể xảy ra, đặc biệt là khi đóng vị thế chênh lệch, có thể dao động từ 2 đến 5%. Vì vậy, chia nhỏ mua vào, tránh đổi hết một lần là điều then chốt.

Sau khi đổi yên Nhật, đừng để tiền nằm im. Có thể xem xét gửi tiết kiệm yên Nhật (lãi suất 1.5-1.8%/năm), bảo hiểm yên Nhật (lãi suất đảm bảo 2-3%), ETF yên Nhật (như 00675U) hoặc giao dịch ngoại hối USD/JPY trực tiếp. Dù yên Nhật là đồng tiền trú ẩn, nhưng cũng có thể dao động theo chiều hướng hai chiều, tùy theo mức độ chấp nhận rủi ro của từng người.

Tổng kết lại, yên Nhật không còn chỉ là tiền tiêu vặt du lịch, mà còn là tài sản có giá trị phòng ngừa rủi ro và đầu tư. Dù bạn chuẩn bị đi Nhật năm tới hay muốn tận dụng đồng tiền mất giá của TWD để phân bổ vào yên Nhật, nguyên tắc "chia nhỏ đổi tiền, đổi hết rồi không nằm im" sẽ giúp bạn giảm chi phí tối đa, tối đa hóa lợi nhuận. Người mới bắt đầu có thể bắt đầu từ dịch vụ online của Ngân hàng Đài Loan cộng với rút tại sân bay hoặc ATM ngoại tệ, rồi theo nhu cầu chuyển sang gửi tiết kiệm hoặc ETF. Như vậy, không chỉ đi chơi vui vẻ, mà còn có thêm lớp bảo vệ khi thị trường toàn cầu biến động.