Canh bạc metaverse tốn kém của Mark Zuckerberg dường như đang đi đến hồi kết khi Meta chuẩn bị cắt giảm ngân sách mạnh mẽ — một bước ngoặt có thể giáng đòn cuối cùng vào các dự án crypto từng phát triển nhờ làn sóng hype metaverse.
Sau khi lỗ hơn $70 tỷ USD thông qua Reality Labs kể từ 2021, Meta được cho là đang chuẩn bị cắt giảm ngân sách metaverse tới 30% bắt đầu từ năm sau, theo Bloomberg. Một số nhà phân tích cho rằng các sản phẩm chủ lực như Horizon Worlds có thể bị đóng cửa hoàn toàn.
Phố Wall đón nhận sự thay đổi này, đẩy cổ phiếu Meta tăng cao khi công ty xác nhận sẽ chuyển hướng tài nguyên sang trí tuệ nhân tạo — lĩnh vực mà các ông lớn công nghệ kỳ vọng mang lại lợi nhuận lớn trong ngắn hạn.
Sự rút lui mạnh mẽ này diễn ra bốn năm sau khi Facebook đổi tên thành Meta để đặt cược lớn vào thực tế ảo. Thời điểm đó, Zuckerberg hình dung metaverse là tương lai của công việc, giao tiếp xã hội, và sở hữu kỹ thuật số.
Nhưng thời điểm lại không thể tệ hơn — và cách thực hiện, theo các nhà phê bình, còn tệ hơn thế.
Nỗ lực của Meta vào VR được khởi động đúng lúc thế giới vừa bước ra khỏi phong tỏa đại dịch, khi mọi người khao khát tương tác thực — không phải các avatar hoạt hình trôi nổi trong phòng họp ảo không có chân.
Các nhà phê bình cũng chế nhạo đồ họa lỗi thời và giá phần cứng cao ngất của nền tảng này. Một cây bút của New York Times từng nổi tiếng viết năm 2022:
“Meta đã chi hơn $10 tỷ USD cho VR năm ngoái mà đồ họa còn tệ hơn game Wii năm 2008.”
Bất chấp làn sóng chỉ trích, Zuckerberg vẫn kiên định, đổ thêm hàng chục tỷ USD vào metaverse dù các nhà đầu tư ngày càng bất an.
Ngày nay, việc chuyển hướng sang AI dường như không còn là thay đổi chiến lược mà là thừa nhận thất bại.
Hậu quả lan rộng vượt xa Thung lũng Silicon. Các nền tảng metaverse gốc crypto — từng bùng nổ trong làn sóng 2021 — giờ lao dốc không phanh.
Giấc mơ về các thế giới số phi tập trung do DAO, đất NFT và nền kinh tế play-to-earn thống trị đã gần như sụp đổ. Tokenomics không bền vững, cộng đồng người dùng tan rã, và hype không thể biện minh cho định giá.
Sự rút lui của Zuckerberg khỏi metaverse gợi nhớ dự án Libra/Diem thất bại của Facebook — một đồng tiền số đầy tham vọng cuối cùng bị đóng cửa dưới áp lực chính phủ.
Trớ trêu thay, mô hình stablecoin mà Facebook tiên phong nay lại là trung tâm của chu kỳ tăng trưởng crypto 2024–2025. Một số người tự hỏi: liệu câu chuyện metaverse có thể trở lại?
Hiện tại, việc Zuckerberg rút lui báo hiệu một thực tế phũ phàng: chu kỳ hype metaverse đã kết thúc. Thị trường đất ảo sụp đổ, số lượng người dùng crypto giảm mạnh, và không còn công ty công nghệ lớn nào tích cực theo đuổi các thế giới ưu tiên VR nữa.
AI — chứ không phải metaverse — giờ là đứa con cưng của Thung lũng Silicon.
Liệu các thế giới VR có quay lại dưới hình thức mới trong tương lai hay không vẫn còn là ẩn số. Nhưng có một điều chắc chắn: cuộc cách mạng metaverse mà Zuckerberg hình dung đã kết thúc… ít nhất là trong thời kỳ này.