Nghiên cứu cho thấy, vào năm 2025, số vụ thực thi pháp luật về tiền mã hóa của SEC giảm từ 33 xuống còn 13, giảm 60%, mức thấp nhất kể từ năm 2017. Tổng số tiền phạt chỉ 142 triệu USD, chưa đến 3% của năm 2024. Sau khi Paul Atkins, do Trump bổ nhiệm, thay thế Gensler, chính sách chuyển từ lý thuyết đăng ký sang tập trung vào gian lận. Trong 13 vụ, 8 vụ do Atkins khởi xướng đều liên quan đến cáo buộc gian lận.
Số vụ kiện thực thi pháp luật của SEC giảm 60%, lập mức thấp mới kể từ năm 2017
(Nguồn: Cornerstone Research)
Năm 2025, các cơ quan quản lý chứng khoán Mỹ đã giảm mạnh các hoạt động thực thi pháp luật liên quan đến tiền mã hóa. Báo cáo của Cornerstone Research chỉ ra rằng, sau khi Tổng thống Donald Trump bổ nhiệm Paul Atkins làm Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC), các ưu tiên của cơ quan này đã thay đổi đột ngột. Báo cáo cho biết, SEC đã khởi xướng 13 vụ liên quan đến tiền mã hóa trong năm 2025, thấp hơn 33 vụ của năm 2024, giảm 60%, mức thấp nhất kể từ năm 2017.
Sự kết hợp này cực kỳ quan trọng đối với thị trường tiền mã hóa, khi trong những năm gần đây, thị trường này đã chuẩn bị cho các hoạt động thực thi pháp luật. SEC dưới thời Gensler nổi tiếng với chiến lược thực thi quyết liệt, thông qua hàng loạt vụ kiện nhằm đưa phần lớn tài sản mã hóa vào phạm vi quản lý chứng khoán. Chiến lược “quản lý qua thực thi” này đã gây phản ứng dữ dội trong ngành, nhiều công ty cho rằng SEC hành xử tùy tiện trong bối cảnh thiếu quy định rõ ràng, gây tổn hại đến đổi mới sáng tạo và phát triển thị trường.
Một số số liệu phản ánh ảnh hưởng của sự thay đổi lãnh đạo. Trong 13 vụ, có 5 vụ được khởi xướng trước khi Gary Gensler rời nhiệm vụ vào tháng 1 năm 2025, còn lại 8 vụ do Atkins khởi xướng. Tất cả 8 vụ này đều liên quan đến cáo buộc gian lận, không phải các vấn đề mơ hồ về đăng ký chứng khoán. Sự tập trung này cho thấy SEC dưới sự lãnh đạo của Atkins đã áp dụng chiến lược thực thi nhắm vào các hành vi gian lận rõ ràng, thay vì cố gắng định nghĩa ranh giới quản lý toàn ngành qua các vụ kiện.
Việc giảm số vụ kiện là một tín hiệu chính sách quan trọng. Từ 33 xuống còn 13 không chỉ là sự thay đổi về số lượng, mà còn thể hiện sự chuyển đổi căn bản trong triết lý quản lý. Thời kỳ Gensler, SEC theo đuổi chiến lược “dò bắt cá” bằng cách điều tra và kiện tụng nhiều dự án mã hóa, cố gắng xây dựng khung pháp lý qua các tiền lệ pháp lý. Thời kỳ Atkins, SEC chuyển sang chiến lược “nhắm mục tiêu chính xác”, tập trung vào các vụ gian lận có bằng chứng rõ ràng, tránh xung đột rộng rãi với toàn ngành.
Tổng số tiền phạt giảm 97%, còn 142 triệu USD
Cùng lúc đó, năm 2025, tổng số tiền phạt đối với các nhà tham gia thị trường tài sản số là 142 triệu USD, theo Cornerstone, chưa đến 3% của năm 2024. Con số này gây sốc, tương đương với khoảng 4,7 tỷ USD trong năm 2024. Từ 4,7 tỷ USD giảm còn 142 triệu USD, giảm gần 97%, phản ánh rõ ràng nhất thái độ của cơ quan quản lý.
Việc giảm mạnh số tiền phạt không chỉ phản ánh số vụ việc giảm, mà còn thể hiện sự thay đổi về tính chất của các vụ án. Thời kỳ Gensler, SEC thường kiện các tập đoàn lớn về tiền mã hóa, các vụ này thường liên quan đến hàng trăm triệu hoặc hàng tỷ USD giao dịch, do đó số tiền phạt cao. Thời kỳ Atkins, tập trung vào các vụ gian lận, dù tính chất nghiêm trọng nhưng số tiền liên quan thường nhỏ hơn, dẫn đến tổng số tiền phạt giảm rõ rệt.
Báo cáo còn phát hiện, trong năm 2025 có 29 vụ kiện liên quan đến tiền mã hóa được giải quyết, trong đó có 7 vụ bị SEC dưới sự lãnh đạo của Atkins bác bỏ. Các vụ này có thể bao gồm các vụ kiện dài hạn với Ripple, Coinbase và các công ty khác. Việc các vụ kiện bị hủy hoặc hòa giải cho thấy Chủ tịch SEC mới đang xử lý các di sản kiện tụng của người tiền nhiệm, không muốn tiếp tục các vụ kiện thiếu khả năng thắng hoặc gây tranh cãi lớn.
Số lượng 29 vụ giải quyết còn vượt xa số vụ mới khởi xướng là 13, cho thấy tổng số vụ kiện về tiền mã hóa của SEC đang giảm ròng. Chiến lược “dọn dẹp tồn kho, kiểm soát gia tăng” này mang lại sự ổn định cho thị trường, khi nhiều rủi ro pháp lý lâu dài của các công ty đang dần được loại bỏ.
Chuyển trọng tâm từ lý thuyết đăng ký sang bảo vệ nhà đầu tư
Vì SEC tập trung vào các vụ án gian lận mới về tiền mã hóa, nên các vụ án này đã chuyển từ lý thuyết đăng ký rộng rãi sang các vụ dựa trên thiệt hại rõ ràng cho nhà đầu tư, dễ dàng tranh luận tại tòa hơn. Chiến lược này có ý nghĩa sâu xa cần phân tích.
Lý thuyết đăng ký rộng rãi là vũ khí cốt lõi của SEC dưới thời Gensler. Lý thuyết này cho rằng, phần lớn token mã hóa đều là chứng khoán, cần đăng ký với SEC hoặc xin miễn trừ. Tuy nhiên, lý thuyết này đã gặp thách thức tại tòa, trong vụ Ripple, thẩm phán đã bác bỏ một phần luận điểm của SEC, cho rằng trong một số trường hợp, việc bán XRP không cấu thành phát hành chứng khoán. Những thất bại pháp lý này làm suy yếu chiến lược xây dựng khung pháp lý qua thực thi của SEC.
Dưới thời Atkins, SEC theo hướng thực tế hơn. Tập trung vào các vụ gian lận có nghĩa là mục tiêu là bảo vệ nhà đầu tư khỏi các hành vi gian lận rõ ràng, chứ không cố gắng định nghĩa ranh giới quản lý toàn ngành. Các vụ gian lận thường liên quan đến tuyên bố sai sự thật, chiếm dụng vốn hoặc lừa đảo Ponzi, những hành vi phạm pháp rõ ràng, có khả năng thắng kiện cao hơn so với các vụ kiện dựa trên định nghĩa mơ hồ về chứng khoán.
Chủ tịch Cornerstone Research, Robert Letson, nói: “Dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch Atkins, các hoạt động thực thi phản ánh sự chuyển đổi trong cách SEC quản lý tài sản số, phù hợp với các ưu tiên được đề ra từ đầu năm 2025.” Câu này xác nhận rằng, sự chuyển đổi chính sách là có chủ đích, không phải ngẫu nhiên. Atkins đã xác định rõ triết lý quản lý mới ngay từ đầu nhiệm kỳ, và dữ liệu thực thi cho thấy triết lý này đang được thực hiện nghiêm túc.
“Quản lý tài sản số vẫn đang phát triển, chúng tôi sẽ theo dõi sát sao trong năm 2026.” Nhận xét của Letson ngụ ý rằng, cường độ thực thi hiện tại chỉ là tạm thời. Khi các quy định mới và hướng dẫn được ban hành trong năm 2026, SEC có thể xây dựng khung pháp lý rõ ràng hơn, và các hoạt động thực thi có thể sẽ tăng trở lại trong khung mới.
Năm 2026, trọng tâm quản lý chuyển sang xây dựng quy tắc hơn là kiện tụng
Sau thời gian tạm thời làm quyền tịch, tháng 4 năm 2025, Atkins chính thức nhậm chức. Các nhà quan sát pháp lý nhận thấy, kể từ khi thay đổi lãnh đạo, toàn bộ khí thế của cơ quan này đã có những điều chỉnh rộng hơn. Nếu SEC tiếp tục ưu tiên các vụ án gian lận có thể xác định, thì giai đoạn tiếp theo của quản lý tiền mã hóa tại Mỹ sẽ không còn dựa vào các vụ kiện đột ngột nữa, mà dựa vào việc cơ quan này trong năm 2026 sẽ đề xuất các quy tắc, hướng dẫn hoặc tiêu chuẩn đàm phán.
Chuyển hướng này có ý nghĩa sâu sắc đối với ngành công nghiệp mã hóa. Mô hình quản lý qua kiện tụng tạo ra rất nhiều sự không chắc chắn, vì kết quả của từng vụ án có thể tạo ra tiền lệ pháp lý mới, doanh nghiệp không thể dự đoán liệu mô hình kinh doanh của mình có thể trở thành mục tiêu kiện tiếp theo hay không. Quản lý qua xây dựng quy tắc mang lại độ chắc chắn cao hơn, doanh nghiệp có thể vận hành trong khung quy định rõ ràng, biết rõ hành vi nào được phép, hành vi nào bị cấm.
Quy trình xây dựng quy tắc thường bao gồm lấy ý kiến công khai, tạo cơ hội cho ngành công nghiệp mã hóa tham gia thiết kế khung quản lý. Thời Gensler, tiếng nói của ngành thường bị bỏ qua, SEC đơn phương thúc đẩy chương trình quản lý qua thực thi. Nếu thời Atkins thực sự chuyển sang xây dựng quy tắc, các doanh nghiệp mã hóa sẽ có cơ hội cung cấp các ý kiến kỹ thuật và thực tế thương mại, giúp cơ quan quản lý thiết kế các quy tắc hợp lý và khả thi hơn.
Xét phản ứng của thị trường, giá tiền mã hóa sau khi Atkins nhậm chức khá ổn định, dù có biến động do các yếu tố vĩ mô, nhưng không xảy ra sụt giảm do lo ngại quản lý. Sự ổn định này phần nào nhờ vào việc SEC giảm mạnh cường độ thực thi, thị trường không còn lo lắng về các cảnh báo “Wells” (thông báo chính thức của SEC về việc chuẩn bị khởi tố).
Tuy nhiên, giảm cường độ thực thi không có nghĩa là bỏ trống quản lý. SEC dưới sự lãnh đạo của Atkins vẫn tiếp tục chống gian lận, điều này là cần thiết cho sự phát triển lâu dài của ngành. Việc loại bỏ các phần tử xấu sẽ giúp cải thiện uy tín chung của thị trường mã hóa, thu hút nhiều nhà tham gia hợp pháp và nghiêm túc hơn. Điều quan trọng là tìm ra sự cân bằng phù hợp: vừa bảo vệ nhà đầu tư khỏi gian lận, vừa không quá thắt chặt gây cản trở đổi mới sáng tạo.
