Vì sao Bitcoin đang thất bại trong vai trò “nơi trú ẩn an toàn” so với vàng?

Về lý thuyết, bitcoin được kỳ vọng sẽ hưởng lợi trong những giai đoạn bất ổn nhờ đặc tính là một dạng tiền tệ khan hiếm và khó bị kiểm duyệt. Tuy nhiên trên thực tế, đây lại đang là tài sản bị nhà đầu tư bán ra đầu tiên khi áp lực gia tăng.

Trong tuần qua, khi căng thẳng địa chính trị leo thang sau những tuyên bố của Tổng thống Donald Trump về khả năng áp thuế với các đồng minh NATO liên quan đến Greenland, cùng đồn đoán về hành động quân sự tại khu vực Bắc Cực, thị trường tài chính đồng loạt điều chỉnh và biến động gia tăng.

Kể từ ngày 18/1 — thời điểm ông Trump lần đầu đe dọa áp thuế trong nỗ lực thúc đẩy vấn đề Greenland — bitcoin đã giảm 6,6% giá trị, trong khi vàng tăng 8,6% và tiến sát các mức đỉnh mới quanh 5.000 USD.

Nguyên nhân nằm ở vai trò của từng loại tài sản trong danh mục đầu tư khi thị trường căng thẳng. Bitcoin giao dịch 24/7, có thanh khoản cao và khả năng chuyển đổi tức thì, khiến nó trở thành lựa chọn dễ bán nhất khi nhà đầu tư cần nhanh chóng huy động tiền mặt.

Ngược lại, vàng dù kém linh hoạt hơn trong giao dịch lại thường được nắm giữ thay vì bán ra. Điều này khiến bitcoin hoạt động giống như một “máy ATM” trong các giai đoạn hoảng loạn, làm suy yếu hình ảnh “vàng kỹ thuật số”, theo ông Greg Cipolaro, Giám đốc Nghiên cứu Toàn cầu tại NYDIG.

“Trong những giai đoạn căng thẳng và bất định, nhu cầu ưu tiên thanh khoản chiếm ưu thế, và động lực này gây bất lợi cho bitcoin nhiều hơn vàng,” Cipolaro nhận định.

Ông cho biết thêm rằng dù có thanh khoản tốt so với quy mô, bitcoin vẫn biến động mạnh hơn và thường bị bán ra theo phản xạ khi các vị thế đòn bẩy bị tháo gỡ. Vì vậy, trong môi trường né tránh rủi ro, bitcoin thường được dùng để tăng tiền mặt, giảm mức rủi ro danh mục và hạ chỉ số VAR, bất chấp câu chuyện dài hạn. Trong khi đó, vàng tiếp tục đóng vai trò là nơi “hút” thanh khoản thực sự.

Các nhà đầu tư lớn cũng không ủng hộ bitcoin ở thời điểm này.

Ngân hàng trung ương trên toàn cầu đang mua vàng với tốc độ kỷ lục, tạo ra lực cầu mang tính cấu trúc vững chắc. Trái lại, theo báo cáo của NYDIG, các nhà nắm giữ bitcoin dài hạn lại đang bán ra.

Dữ liệu on-chain cho thấy các đồng coin “lâu năm” tiếp tục được chuyển lên sàn giao dịch, cho thấy nguồn cung bán ổn định. Lượng cung treo này làm suy yếu lực hỗ trợ giá. “Diễn biến ngược lại đang xảy ra với vàng. Các tổ chức nắm giữ lớn, đặc biệt là ngân hàng trung ương, vẫn đang tích lũy kim loại quý,” Cipolaro nói.

Sự lệch pha còn đến từ cách thị trường định giá rủi ro. Những biến động hiện tại được xem là mang tính thời điểm, xuất phát từ thuế quan, các đe dọa chính sách và cú sốc ngắn hạn. Vàng từ lâu đã đóng vai trò phòng hộ cho dạng bất ổn này.

Ngược lại, bitcoin phù hợp hơn với các rủi ro dài hạn như sự mất giá của tiền pháp định hoặc khủng hoảng nợ công.

“Vàng phát huy hiệu quả trong những thời điểm niềm tin suy giảm tức thì, rủi ro chiến tranh và sự mất giá tiền tệ nhưng chưa dẫn đến đổ vỡ toàn hệ thống,” Cipolaro cho biết.

“Trong khi đó, bitcoin phù hợp hơn để phòng hộ trước sự rối loạn tiền tệ và địa chính trị mang tính dài hạn, cùng sự xói mòn niềm tin diễn ra trong nhiều năm chứ không phải vài tuần. Chừng nào thị trường còn tin rằng các rủi ro hiện tại nguy hiểm nhưng chưa mang tính nền tảng, vàng vẫn sẽ là công cụ phòng hộ được ưu tiên.”

Thạch Sanh