Tòa án Hưng Khánh, Ninh Hạ, Trung Quốc đã xét xử xong một tranh chấp ủy thác đầu tư tiền mã hóa vào ngày 2 tháng 4. Nguyên đơn là ông/bà Wei nào đó đã ủy thác vốn cho các bị đơn ông/bà Li và ông/bà Hu cùng thao tác đầu tư tiền mã hóa. Giai đoạn đầu có thu được lợi nhuận và được chia lợi tức, nhưng sau đó yêu cầu hoàn trả tiền đầu tư không được, nên khởi kiện với lý do “lợi dụng không đúng”. Sau khi thẩm tra, tòa án phát hiện nguyên nhân khởi kiện và quan hệ pháp luật thực sự của vụ án có sự lệch rõ rệt; thẩm phán phụ trách chủ động tiến hành giải thích pháp luật, và cuối cùng tranh chấp được kết thúc bằng hòa giải.
Trọng tâm vụ án: Chọn sai “căn cứ khởi kiện” gần như chôn vùi cả vụ kiện
Điều đáng chú ý nhất trong vụ án này không phải là kết quả hòa giải cuối cùng, mà là việc nguyên đơn suýt nữa thua hoàn toàn chỉ vì chọn sai “căn cứ pháp lý”.
Ông/bà Wei nào đó chọn lấy “lợi dụng không đúng” làm căn cứ khởi kiện. Trong pháp luật, lợi dụng không đúng là việc một bên, không có căn cứ pháp luật, được hưởng lợi do tài sản của bên kia bị thụ hưởng; đây là hoàn toàn khác với “quan hệ hợp đồng ủy thác”, thuộc khung quan hệ pháp lý khác nhau, nên nội dung chứng minh và sự phân bổ trách nhiệm cũng hoàn toàn khác biệt. Sau khi phát hiện sự lệch này, thẩm phán phụ trách đã chủ động giải thích cho nguyên đơn: nếu tiếp tục kiện theo lợi dụng không đúng, dựa trên các chứng cứ hiện có, khả năng thua kiện sẽ cao hơn; một khi bị thua kiện, nguyên đơn sẽ phải thu thập lại chứng cứ, và nộp đơn khởi kiện lại theo tranh chấp hợp đồng ủy thác, tốn rất nhiều thời gian và công sức.
Đồng thời, thẩm phán cũng phân tích lợi hại cho phía bị đơn: dù nguyên đơn chọn căn cứ khởi kiện không đúng, nhưng giữa hai bên thực sự tồn tại quan hệ ủy thác đầu tư; yêu cầu đòi hoàn tiền của nguyên đơn có cơ sở về mặt sự thật. Nếu vụ án bước vào tố tụng tranh chấp hợp đồng ủy thác, bị đơn rất có thể phải chịu trách nhiệm hoàn trả. “Giải thích pháp luật hai chiều” này khiến hai bên xem xét lại rủi ro kiện tụng của mình, và cuối cùng thúc đẩy việc hòa giải.
Mấu chốt pháp lý: Xác định hiệu lực hợp đồng ủy thác đầu tư tiền mã hóa ký sau năm 2017
Vụ án này cũng đồng thời cho thấy logic phán quyết cốt lõi của tòa án Trung Quốc đối với các hợp đồng ủy thác đầu tư tiền mã hóa. Theo quan điểm tư pháp của Tòa án Nhân dân Tối cao, hiệu lực của hợp đồng ủy thác đầu tư tiền mã hóa lấy ngày 4 tháng 9 năm 2017 làm mốc phân định.
Trong ngày đó, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc và bảy cơ quan ban hành “Thông báo về việc phòng ngừa rủi ro tài trợ bằng phát hành token”, trong đó nêu rõ việc cấm tài trợ bằng phát hành token. Đối với các hợp đồng ủy thác đầu tư tiền mã hóa được ký sau thời điểm này, do các hạng mục ủy thác liên quan đến hoạt động vi phạm pháp luật, tòa án nhân dân phải xác định hợp đồng vô hiệu.
Sau khi hợp đồng vô hiệu, đối với các tổn thất mà các bên phải gánh chịu, tòa án sẽ lấy nguyên nhân phát sinh của hoạt động ủy thác làm yếu tố cân nhắc chủ yếu, và phân chia trách nhiệm tương ứng dựa trên mức độ lỗi của mỗi bên. Điều này có nghĩa là ngay cả khi hợp đồng vô hiệu, nếu bên nhận ủy thác có lỗi rõ ràng thì vẫn có thể bị phán quyết phải chịu trách nhiệm bồi thường ở một tỷ lệ nhất định.
Cảnh báo của thẩm phán: Ba rủi ro pháp lý lớn mà nhà đầu tư tiền mã hóa cần hiểu
Sau khi vụ án kết thúc, thẩm phán phụ trách đặc biệt nhấn mạnh rằng các tranh chấp ủy thác phát sinh từ đầu tư tiền mã hóa trong những năm gần đây liên tục gia tăng; nhà đầu tư nhìn chung thiếu nhận thức đầy đủ về các rủi ro pháp lý liên quan:
Rủi ro về hiệu lực hợp đồng: Hợp đồng ủy thác đầu tư tiền mã hóa ký sau ngày 4 tháng 9 năm 2017 có thể bị nhận định vô hiệu trong khung pháp lý của Trung Quốc; tổn thất chỉ được phân chia theo mức độ lỗi, chứ không phải được đòi hoàn trả toàn bộ theo hợp đồng
Rủi ro khi lựa chọn căn cứ khởi kiện: Chọn sai quan hệ pháp lý không chỉ có thể trực tiếp dẫn đến thua kiện, mà còn tạo ra tổn thất kép về thời gian và chi phí tố tụng; quan hệ pháp lý cốt lõi của tranh chấp ủy thác đầu tư là hợp đồng ủy thác, không phải lợi dụng không đúng
Rủi ro về trách nhiệm chứng minh: Yêu cầu chứng minh đối với các quan hệ pháp lý khác nhau là hoàn toàn khác nhau; chọn đúng căn cứ khởi kiện mới có thể phân bổ đúng trách nhiệm chứng minh, tránh việc thua kiện các vụ án lẽ ra có thể thắng do thiếu chứng cứ
Câu hỏi thường gặp
Ở Trung Quốc, việc ủy thác người khác đầu tư tiền mã hóa có được pháp luật bảo vệ không?
Điều này phụ thuộc vào thời điểm ký hợp đồng. Đối với hợp đồng ủy thác đầu tư được ký trước ngày 4 tháng 9 năm 2017, trong trường hợp đáp ứng các điều kiện của hợp đồng ủy thác, quan hệ pháp lý có thể được công nhận là có hiệu lực. Đối với các hợp đồng được ký sau ngày 4 tháng 9 năm 2017, do các hạng mục ủy thác liên quan đến hoạt động vi phạm pháp luật, tòa án thường xác định hợp đồng vô hiệu; tổn thất của các bên được phân chia theo mức độ lỗi tương ứng, và bản thân hợp đồng không được pháp luật bảo vệ.
Nhà đầu tư trong tranh chấp ủy thác tiền mã hóa nên lựa chọn chiến lược tố tụng như thế nào?
Trước hết cần xác định chính xác liệu quan hệ pháp lý giữa hai bên có cấu thành hợp đồng ủy thác hay không, chứ không phải lợi dụng không đúng hay các khung khác. Thứ hai cần đánh giá hiệu lực của hợp đồng—nếu hợp đồng có thể bị nhận định vô hiệu, cần chuẩn bị sẵn các chứng cứ liên quan đến việc xác định lỗi. Bài học trong vụ án này là rõ ràng: chọn sai căn cứ khởi kiện không chỉ làm tăng rủi ro thua kiện, mà còn có thể gây ra tổn thất kép về thời gian và chi phí tố tụng.
Dù hợp đồng vô hiệu, liệu nhà đầu tư bị hại vẫn có khả năng đòi lại tổn thất không?
Có thể, nhưng tiêu chuẩn khác nhau. Trong trường hợp hợp đồng vô hiệu, tòa án sẽ xem xét nguyên nhân phát sinh hoạt động ủy thác đầu tư và mức độ lỗi của các bên, rồi phân chia trách nhiệm bồi thường theo tỷ lệ. Nếu bên nhận ủy thác trong quan hệ ủy thác có lỗi rõ ràng (như biển thủ vốn), thì vẫn có thể bị phán quyết phải chịu trách nhiệm bồi thường tương ứng; tuy nhiên, thông thường mức này thấp hơn tiêu chuẩn hoàn trả toàn bộ trong trường hợp hợp đồng có hiệu lực.
Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Thông tin trên trang này có thể đến từ bên thứ ba và không đại diện cho quan điểm hoặc ý kiến của Gate. Nội dung hiển thị trên trang này chỉ mang tính chất tham khảo và không cấu thành bất kỳ lời khuyên tài chính, đầu tư hoặc pháp lý nào. Gate không đảm bảo tính chính xác hoặc đầy đủ của thông tin và sẽ không chịu trách nhiệm cho bất kỳ tổn thất nào phát sinh từ việc sử dụng thông tin này. Đầu tư vào tài sản ảo tiềm ẩn rủi ro cao và chịu biến động giá đáng kể. Bạn có thể mất toàn bộ vốn đầu tư. Vui lòng hiểu rõ các rủi ro liên quan và đưa ra quyết định thận trọng dựa trên tình hình tài chính và khả năng chấp nhận rủi ro của riêng bạn. Để biết thêm chi tiết, vui lòng tham khảo
Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm.
