J.P Morgan vừa phát hành báo cáo đầu tư triển vọng năm 2026, trong đó ba từ khóa chính “Trí tuệ nhân tạo (AI)”, “Phân mảnh toàn cầu” và “Lạm phát” xuyên suốt toàn bộ nội dung. J.P Morgan chỉ ra rằng thời đại lạm phát thấp và toàn cầu hóa liền mạch rõ ràng đã kết thúc.
Thay vào đó, ba lực lượng mạnh mẽ có liên kết với nhau đang định hình nên cục diện thị trường mới. Chúng cùng nhau tạo thành một thách thức cơ bản: Trong bối cảnh triển vọng tăng trưởng năng suất do AI thúc đẩy đối lập với lạm phát dai dẳng, biến động hơn cùng với trật tự thế giới bị chia cắt, chúng ta nên đầu tư như thế nào? Bài viết này sẽ tập trung tóm tắt các chương liên quan đến bong bóng AI.
Từ khóa đầu tư năm 2026: AI, Phân mảnh toàn cầu và Lạm phát
J.P Morgan cho rằng thay đổi lớn nhất mà AI mang lại là có thể hạ chi phí kỹ năng chuyên môn xuống bằng 0, họ mô tả sự thay đổi này tương đương với sự trỗi dậy của công nghệ máy tính. Công nghệ mới này có thể nâng cao năng suất, tăng tỷ suất lợi nhuận doanh nghiệp, nhưng đồng thời cũng mang lại nhiều vấn đề khác, ví dụ như thị trường lao động sẽ chịu tác động lớn và có thể xuất hiện bong bóng thị trường. Làm thế nào để nắm bắt cơ hội mà sự chuyển đổi này mang lại, đồng thời tránh rủi ro công nghệ lỗi thời và sự hưng phấn phi lý, sẽ là điểm then chốt trong tương lai.
Về địa chính trị, trật tự toàn cầu đang tan rã, hình thành các nhóm cạnh tranh, chuỗi cung ứng bị tranh giành khốc liệt và các liên minh dễ vỡ. Việc tiếp cận tài nguyên thiên nhiên và năng lượng giờ đây trở thành nhiệm vụ chiến lược. Khi những động lực này tái định hình thương mại và dòng vốn, chúng cũng tạo ra những cơ hội đầu tư (cũng như rủi ro) thú vị. Khi mục tiêu tối ưu hóa hiệu quả bị thay thế bởi nhu cầu về sự kiên cường và an toàn, những khu vực và ngành nào sẽ nổi bật?
J.P Morgan cảnh báo biến động lạm phát sẽ lớn hơn thời kỳ trước đại dịch, phản ánh thâm hụt tài khóa kéo dài và sự gia tăng tài sản hộ gia đình. Tuy nhiên, họ cũng dự báo trong năm tới, nền tảng kinh tế vững chắc sẽ mang lại nhiều lợi ích cho nhà đầu tư. Chu kỳ cắt giảm lãi suất của Fed, cùng với sự giảm bớt bất ổn chính sách kinh tế, dự kiến sẽ giúp tăng trưởng kinh tế toàn cầu trở lại mức kỳ vọng. Lãi suất ngắn hạn của Mỹ giảm có thể thúc đẩy các tài sản rủi ro như cổ phiếu và tín dụng toàn cầu.
J.P Morgan 2026 Từ khóa AI: Agentic
J.P Morgan cho biết kể từ khi OpenAI ra mắt ChatGPT cuối năm 2022, tiềm năng của AI đã thu hút sự chú ý của nhiều nhà đầu tư. Ba năm trôi qua, cơn sốt AI vẫn tiếp tục nóng lên. Cốt lõi nằm ở việc khả năng của AI sinh tăng lên nhanh chóng, trong khi chi phí giảm mạnh. Các mô hình hiện tại ít gặp “ảo giác” hơn, xử lý được ngữ cảnh dài hơn, và thể hiện khả năng suy luận mạnh hơn. LLM dự kiến sẽ đạt hiệu quả ngang tầm con người vào mùa xuân năm 2026.
J.P Morgan chỉ ra rằng dù tốc độ tăng trưởng hiệu năng của các mô hình ngôn ngữ lớn có phần chậm lại, nhưng Agentic AI hứa hẹn sẽ là bước đột phá tiếp theo. Agentic AI là hệ thống AI có thể chủ động hành động, lên kế hoạch nhiệm vụ nhiều bước và tự vận hành công cụ. Khái niệm cốt lõi là: AI không chỉ trả lời, mà còn có thể chủ động hoàn thành nhiệm vụ giống như trợ lý. Ví dụ, khi tôi nhập: “Giúp tôi lấy giá ETH hôm nay và cập nhật Google Sheet.”, Agentic AI có thể tự động truy xuất API và cập nhật Google Sheet.
(Google chính thức ra mắt Gemini 3: hiện là AI Agentic mạnh nhất cùng mô hình ngôn ngữ lớn Vibe Coding)
Bổ sung của tác giả: Agentic AI đã trở thành từ khóa nóng nhất hiện nay, không chỉ ở phía các mô hình ngôn ngữ lớn, mà nhiều nhà bán lẻ cũng chủ động cải tiến sản phẩm, tranh thủ cơ hội mua sắm từ Lễ Tạ ơn đến Giáng sinh.
(Walmart, Amazon và Google nâng cấp tính năng AI Shopping Agent, giúp doanh thu mùa mua sắm cuối năm bùng nổ)
Nhìn lại lịch sử, 5 điểm then chốt về bong bóng AI
Về vấn đề bong bóng AI đang gây tranh cãi trên thị trường đầu tư, J.P Morgan cũng đưa ra quan sát riêng. Họ trước tiên chỉ ra rằng đầu tư liên quan AI đóng góp cho tăng trưởng GDP của Mỹ còn vượt cả chi tiêu tiêu dùng. Xét về vốn hóa, gần 40% chỉ số S&P 500 đều liên quan đến AI.
Quá trình hình thành bong bóng thị trường và kinh tế có một mô hình nhất định. Hầu hết bong bóng nảy sinh khi nhà đầu tư tin rằng thế giới đang thay đổi, và họ liên tục dồn nguồn lực để đáp ứng nhu cầu tương lai. Một phần nguyên nhân hình thành bong bóng là do tín dụng lưu thông rộng rãi. Chuẩn tín dụng lỏng lẻo và đòn bẩy tăng cao khiến kinh tế thực và định giá thị trường tách rời nhau. Ngày càng nhiều nhà đầu tư đổ vào bong bóng cho đến khi các yếu tố cơ bản chiếm ưu thế và bong bóng vỡ. Dưới đây là quan sát của J.P Morgan:
Bong bóng xuất phát từ sự chuyển đổi mô hình, AI vẫn chưa có dấu hiệu dư thừa công suất
Bong bóng thường xuất phát từ niềm tin rằng một công nghệ mới, xu hướng dân số hay thay đổi chính sách sẽ làm thay đổi sâu sắc thế giới. Các ví dụ điển hình trong lịch sử gồm cơn sốt đường sắt thế kỷ 19, cơn sốt internet cuối thập niên 1990. Chúng thực sự thay đổi thế giới, nhưng thời điểm là yếu tố then chốt. Ví dụ, chiều dài đường sắt ở Anh tăng gấp đôi trong 10 năm, nhưng doanh thu mỗi đơn vị đường sắt lại trì trệ hoặc giảm. Về internet, các công ty viễn thông trải cáp quang hàng chục triệu dặm, nhưng chỉ 10% sợi quang được sử dụng, và mỗi sợi cũng chỉ sử dụng 10% bước sóng khả dụng.
Thời kỳ hưng thịnh của đường sắt và internet đều xuất hiện tình trạng dư thừa công suất lớn, vượt xa nhu cầu tiêu dùng hoặc hiệu quả đơn vị kinh tế lúc bấy giờ. Hiện tại, AI chưa thấy tín hiệu dư thừa công suất, tỷ lệ nhàn rỗi của trung tâm dữ liệu ở mức thấp kỷ lục 1,6%, ba phần tư năng lực của các trung tâm dữ liệu đang xây dựng đã được đặt trước. Ở mọi mắt xích của chuỗi giá trị tính toán, điện, trung tâm dữ liệu, nguồn cung đều thấp hơn cầu rất nhiều. Báo cáo tài chính mới nhất cũng xác nhận, ứng dụng AI đang thúc đẩy tăng trưởng doanh thu của các tập đoàn lớn.
Thị trường nợ liên quan AI sẽ tiếp tục tăng trưởng
Bong bóng hoa tulip phình to nhờ thị trường tín dụng sâu rộng ở Amsterdam lúc đó, bong bóng tài sản Nhật Bản thập niên 80 dựa vào các khoản vay ngân hàng cầm cố giá trị cổ phần doanh nghiệp bị thổi phồng, còn bong bóng bất động sản trước khủng hoảng tài chính toàn cầu (GFC) được thúc đẩy bởi các khoản vay thế chấp dưới chuẩn. Thập niên 2010, nhờ lãi suất chính sách duy trì ở mức 0, các nhà sản xuất dầu có thể vay chi phí thấp, hình thành bong bóng cổ phiếu năng lượng.
Việc Oracle gần đây tham gia thị trường trái phiếu cho thấy, chu kỳ hạ tầng AI sẽ ngày càng dựa vào tín dụng. Thị trường công khai sẵn sàng tài trợ cho các công ty công nghệ lớn, mức chênh lệch lợi suất của họ đều thấp hơn chỉ số trái phiếu đầu tư chung. Khi Fed bước vào chu kỳ giảm lãi suất, tín dụng liên quan AI có vẻ sẽ tiếp tục tăng trưởng.
Năm 2025, AI vẫn xây dựng trên dòng tiền thực
Bong bóng thường phình to nhanh do cấu trúc tài chính khuếch đại lợi nhuận đồng thời che giấu rủi ro nền tảng. Bong bóng South Sea cốt lõi là các hoạt động chuyển nợ sang cổ phiếu quy mô lớn, trước khủng hoảng 1929 thị trường Mỹ cũng say mê các giao dịch ký quỹ đòn bẩy cao. Gần đây, cơn sốt SPAC bùng nổ nhờ các thiết kế như quyền chọn bán hoàn lại và chứng quyền miễn phí, tạo ra đòn bẩy tài chính lớn.
Gần đây nhiều công ty trực tiếp dùng hạ tầng AI làm tài sản cầm cố: ví dụ Lambda, CoreWeave đều phát hành trái phiếu cầm cố GPU, Alibaba cũng thông báo phát hành trái phiếu chuyển đổi không lãi suất để mở rộng trung tâm dữ liệu. Số liệu cho thấy, lượng phát hành trái phiếu của các công ty công nghệ, chứng khoán bảo đảm bằng tài sản liên quan trung tâm dữ liệu, và chứng khoán bảo đảm bằng thế chấp thương mại đều đã trở lại mức đỉnh 2020-2021.
Nhưng tất cả những điều này mới chỉ là bề nổi của thị trường vốn. Nếu các nhà vận hành trung tâm dữ liệu siêu lớn sẵn sàng nâng đòn bẩy lên mức phổ biến của các công ty đầu tư: nợ ròng bằng 2,8 lần EBITDA, lý thuyết thị trường còn có thể huy động thêm khoảng 1 nghìn tỷ USD.
Điều cần chú ý hiện nay là: liệu chuẩn mực bảo lãnh phát hành có bắt đầu lỏng lẻo? Dù là PPA (hợp đồng mua bán điện), PE hay VC, chỉ cần bắt đầu nới lỏng, bất cẩn thì sẽ là dấu hiệu rủi ro rõ rệt tăng lên. Đến nay, dòng tiền hoạt động của các tập đoàn công nghệ lớn vẫn vượt chi tiêu vốn và cổ tức, nghĩa là đầu tư AI hiện tại chủ yếu vẫn dựa vào dòng tiền tự kiếm được. Đòn bẩy có thể sẽ dần tăng lên, nhưng hiện tại đợt chi tiêu AI này vẫn dựa trên nền tảng khá lành mạnh.
Cổ phiếu AI niêm yết đã được điều chỉnh, thị trường tư nhân đã xuất hiện bong bóng
Trong thời kỳ bong bóng, định giá vượt xa nền tảng là điều phổ biến. Giai đoạn bong bóng dotcom, có công ty lên sàn chưa hề có doanh thu. Cổ phiếu Cisco tăng 40 lần từ 1995 đến 2000, trong khi lợi nhuận chỉ tăng 8 lần. JP Morgan chỉ ra thị trường tư nhân hiện cũng xuất hiện bong bóng, định giá các startup AI ở các vòng gọi vốn liên tục vượt các công ty không liên quan AI.
Nhưng trên thị trường công khai, lợi nhuận của các công ty AI hoàn toàn đến từ tăng trưởng lợi nhuận. Ba năm qua, P/E dự phóng của cổ phiếu AI niêm yết đã giảm, còn EPS dự phóng lại tăng hơn gấp đôi. Năm năm qua, cổ phiếu NVIDIA tăng 14 lần, lợi nhuận tăng 20 lần.
J.P Morgan: Thay vì lo bong bóng AI, hãy quan tâm ai sẽ giành được giá trị
Mỗi làn sóng bong bóng đều giống nhau: chỉ cần giá tăng liên tục, ngày càng nhiều người sẽ tin theo. Thợ thủ công Hà Lan từng bỏ số tiền gấp nhiều lần thu nhập năm của mình để mua củ tulip, các bartender Las Vegas năm 2005 cũng ào ào vào đầu cơ nhà đất. Một số đợt IPO gần đây cũng cho thấy dư vị bong bóng. Cảm xúc thị trường thực sự đang nóng lên, nhưng phải khi sức nóng tăng thêm một bậc nữa thì mới thực sự đáng báo động.
Nhìn tổng thể, các điều kiện cho bong bóng hình thành gần như đã hội đủ. Tuy nhiên, J.P Morgan cho rằng rủi ro lúc này không phải là bong bóng đã đạt đỉnh, mà là khả năng bong bóng sẽ bắt đầu hình thành trong tương lai đang tăng cao. Về việc AI có đang tiến tới bong bóng hay không, thực ra còn kém quan trọng hơn một vấn đề khác: rốt cuộc ai sẽ là người giành lấy phần lớn giá trị từ làn sóng công nghệ này? Tiếc là, lịch sử không cung cấp một mô hình ổn định, có thể áp dụng.
Một số ngành, người tiên phong chịu kết cục bi thảm, như đường sắt Anh, cáp quang, viễn thông, đều là những người đầu tư trước, chịu rủi ro trước, kết quả là kẻ đến sau lại nhặt được tài sản giá rẻ và kiếm lời. Ngược lại, trong cuộc chuyển đổi công nghệ thông tin, các ông lớn như IBM, Microsoft, Cisco, Amazon lại giữ vững hệ sinh thái, duy trì thị phần của mình. Ngoài ra, các công ty điện lực Mỹ dù giữ được thị phần nhưng lợi nhuận đầu tư lại bị hạn chế bởi quy định, khiến người đi trước cũng không hoàn toàn hưởng lợi nhuận tối đa.
Bài viết này Dẫn đọc Báo cáo đầu tư J.P. Morgan 2026: 5 tín hiệu then chốt về bong bóng AI, Agentic tiếp nối LLM lần đầu đăng tại Chain News ABMedia.
