Nhà kinh tế học tại Đại học Harvard Xavier Gabaix ngày 22 tháng 6 cảnh báo rằng các đợt IPO quy mô lớn sẽ rút thanh khoản khỏi thị trường chứng khoán hiện hữu. Dữ liệu nghiên cứu của công ty đầu tư GMO cho thấy, nếu quy mô vốn IPO trên thị trường chứng khoán tính theo tỷ trọng vốn hóa cổ phiếu toàn thị trường tăng thêm 1 điểm phần trăm, thì trong 12 tháng tới, lợi suất đầu tư trung bình của thị trường chứng khoán sẽ giảm khoảng 7,5 điểm phần trăm; mô hình của GMO suy ra rằng thị trường chứng khoán Mỹ có thể đối mặt với rủi ro giảm gần 40% trong 12 tháng tới.
Nghiên cứu của Gabaix và Koijen: Cứ 1 USD chảy ra khỏi thị trường chứng khoán Mỹ, tổng giá trị vốn hóa thị trường có thể giảm khoảng 5 USD
Theo nghiên cứu do nhà kinh tế học Xavier Gabaix của Đại học Harvard và giáo sư Ralph Koijen của Đại học Chicago đồng thực hiện, thị trường chứng khoán Mỹ có hiệu ứng “bội số dòng vốn”: cứ 1 USD dòng tiền rút khỏi thị trường cổ phiếu, tổng giá trị vốn hóa của toàn thị trường có thể giảm khoảng 5 USD.
Gabaix cho biết: “IPO về bản chất sẽ hút đi dòng tiền khỏi thị trường cổ phiếu hiện hữu.” Ông chỉ ra rằng, tác động của IPO lên thị trường cổ phiếu chỉ có thể duy trì ở mức trung tính khi toàn bộ vốn IPO đến từ thị trường trái phiếu, nhà đầu tư nước ngoài hoặc nguồn tiền mới từ bên ngoài các thị trường đó.
Nghiên cứu của GMO: Quy mô IPO chiếm thêm 1% vốn hóa cổ phiếu, lợi suất trung bình 12 tháng tới giảm 7,5%
Nghiên cứu của công ty đầu tư GMO thông qua việc thống kê sự thay đổi tỷ trọng quy mô vốn IPO so với tổng giá trị vốn hóa của toàn thị trường cổ phiếu đã phát hiện rằng, cứ tăng thêm 1 điểm phần trăm, lợi suất đầu tư trung bình của thị trường chứng khoán trong 12 tháng tới sẽ giảm khoảng 7,5 điểm phần trăm.
Bài báo dẫn các ước tính cho rằng, tổng quy mô huy động của SpaceX, OpenAI và Anthropic vào khoảng 5% tổng giá trị vốn hóa của thị trường chứng khoán Mỹ; theo mô hình của GMO, điều này tương ứng với rủi ro giảm gần 40% của thị trường chứng khoán Mỹ trong 12 tháng tới (7,5% × 5 = khoảng 37,5%). Bài báo đồng thời cho biết, điều này không có nghĩa thị trường chắc chắn sẽ xảy ra một cuộc sụp đổ tương tự như cuộc khủng hoảng năm 2000 hay năm 2008.
Baker dẫn chứng lịch sử: Các kỷ lục về quy mô huy động vốn cổ phần lớn nhất lần lượt xuất hiện vào năm 1929 và 2000
Giáo sư Malcolm Baker của Trường Kinh doanh Harvard cho biết các đợt IPO quy mô lớn phát hành thường là một tín hiệu quan trọng cho “sự hưng thịnh phi lý” của Phố Wall. Dữ liệu lịch sử cho thấy, những giai đoạn mà quy mô huy động vốn cổ phần của Mỹ lập kỷ lục thường trùng với thời điểm tâm lý thị trường hưng phấn nhất; hai lần kỷ lục nổi tiếng trong lịch sử lần lượt rơi vào giai đoạn ngay trước cuộc Đại khủng hoảng năm 1929 và giai đoạn đỉnh cao của bong bóng công nghệ năm 2000. Baker nói: “Chúng ta đều biết điều gì đã xảy ra sau đó.”
Câu hỏi thường gặp
“Thị trường chứng khoán Mỹ đối mặt rủi ro giảm gần 40%” dựa trên cơ sở nào?
Đó là kết quả ước tính dựa trên mô hình thống kê lịch sử của công ty đầu tư GMO về tỷ trọng quy mô vốn IPO so với tổng giá trị vốn hóa của thị trường cổ phiếu. Nghiên cứu của GMO cho thấy, cứ tăng thêm 1 điểm phần trăm, lợi suất đầu tư trung bình của thị trường chứng khoán trong 12 tháng tới giảm khoảng 7,5 điểm phần trăm. Bài báo dẫn ước tính quy mô vốn huy động tổng của ba công ty (SpaceX, OpenAI, Anthropic) tương đương khoảng 5% tổng giá trị vốn hóa của thị trường; lấy 5 nhân với 7,5 cho ra khoảng 37,5%. Đây là ước tính thống kê từ mô hình nghiên cứu, không phải kết luận mang tính chắc chắn rằng thị trường chắc chắn sẽ giảm.
Nghiên cứu của Harvard về Gabaix “1 USD tương ứng 5 USD vốn hóa bị thu hẹp” có dữ liệu cụ thể nào để ủng hộ không?
Theo bài báo, “hiệu ứng bội số dòng vốn” này xuất phát từ nghiên cứu do Xavier Gabaix và Ralph Koijen đồng thực hiện. Tỷ lệ này phản ánh độ co giãn thanh khoản tổng thể của thị trường cổ phiếu, thể hiện hiệu ứng khuếch đại đối với định giá chung của thị trường do hành vi tái cân bằng thụ động của các nhà đầu tư tổ chức. Bài báo không cung cấp thêm chi tiết về phương pháp nghiên cứu; độc giả quan tâm có thể tham khảo các bài báo học thuật gốc của Gabaix và Koijen.
Cơn sóng IPO AI lần này khác gì về bản chất so với bong bóng Internet năm 2000?
Theo bài báo, các nhà phân tích cho rằng ngành AI hiện tại thực sự có các bước đột phá công nghệ và giá trị kinh doanh mang tính thực chất, khác về bản chất với các công ty Internet năm 2000 khi đó có rất ít mô hình tạo lợi nhuận. Tuy nhiên bài báo đồng thời dẫn quan điểm của Baker rằng ngay cả một cuộc cách mạng công nghệ vĩ đại cũng không thể tránh khỏi việc thị trường vốn xuất hiện các bong bóng định giá theo từng giai đoạn. Đây là quan điểm của các nhà phân tích được trích dẫn trong bài báo, chứ không phải kết luận đánh giá của một tổ chức chính thức về thị trường.
